دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٣ - ٢ - ٤ مبارزه قاطع با فساد و انحراف

ناهنجارى‌ها دفعى است يا تدريجى؟ به عبارت ديگر، آيا امام مهدى عليه السلام پس از ظاهر شدن، بلافاصله مبارزه با انواع مفاسد و ناهنجارى‌ها را هم‌زمان آغاز مى‌كند يا اين كه اصلاحات مورد نظر خود را به تدريج و با برنامه‌ريزى و زمان‌بندىِ ويژه‌اى مديريت مى‌نمايد؟

با در نظر گرفتن مفاد احاديثى كه تأكيد دارند بر اين كه سيره حكومت امام مهدى عليه السلام مبتنى بر سيره حكومت پيامبر صلى الله عليه و آله و امام على عليه السلام است، در پاسخ سؤال مذكور مى‌توان گفت: در حكومت مهدوى، مبارزه با بخشى از مفاسد، دفعى است و مبارزه با بخشى ديگرى از ناهنجارى‌ها، تدريجى خواهد بود.

در سيره نبوى و علوى، مفاسد اجتماعى بر دو دسته تقسيم گرديده است:

دسته اوّل، مفاسدى كه زمينه اجتماعى لازم براى مبارزه فورى با آنها فراهم بود.

در اين گونه موارد، هم‌زمان با آغاز مسئوليت، مبارزه با ناهنجارى‌ها نيز آغاز شد؛ مانند مبارزه با شرك و ظلم.

دسته دوم، مفاسدى كه زمينه اجتماعى لازم براى مبارزه فورى با آنها فراهم نبود. در اين گونه موارد، پيكار با ناهنجارى‌ها تدريجى بود؛ مانند اين كه در عصر نبوّت، بخشى از مقرّرات اسلام، به تدريج نازل مى‌شد. همچنين امام على عليه السلام مبارزه با مفاسد ادارى و اقتصادى را از نخستين روزهاى حكومت، آغاز كرد؛ اما از آن جا كه زمينه براى بخشى از اصلاحات فرهنگى آماده نبود، مى‌فرمود:

لَو قَدِ استَوَت قَدَماىَ مِن هذِهِ المَداحِضِ لَغَيَّرتُ أشياءَ.[١]

اگر پاهايم در اين لغزشگاه استوار مانْد، امورى را تغيير خواهم داد.

بدين‌سان، در حكومت علوى مبارزه با شمارى از انحرافات، منوط به فراهم شدن زمينه‌هاى لازم گرديد.[٢]

[١]. ر. ك: دانش‌نامه امير المؤمنين عليه السلام: ج ٣ ص ٥٧٢ ح ١٣٤٨.

[٢]. براى توضيح بيشتر، ر. ك: دانش‌نامه امير المؤمنين عليه السلام: ج ٣ ص ٣٨٦( سياست علوى در رويارويى با انحراف‌ها).