دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٣ - ١ مشابهت روش امام زمان عليه السلام با سيره پيامبر صلى الله عليه و آله

ج- ادلّه روايى‌

١. مشابهت روش امام زمان عليه السلام با سيره پيامبر صلى الله عليه و آله‌

در اين جا دو مطلب بايد به اثبات برسد: يكى، بيان سيره استدلالى و همراه با سماحت و مسالمت و عدم اجبار پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در برخورد با مخالفان و پيروان ديگر اديان؛ ديگرى، شباهت سيره امام زمان عليه السلام به سيره پيامبر صلى الله عليه و آله.

در سوره يونس، آيه‌اى وجود دارد كه ضمن بيان سنّت الهى در نفى اجبار و اكراه بر مؤمن شدن انسان‌ها، سيره پيامبر صلى الله عليه و آله را هم تعيين مى‌كند:

«وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ.[١]

اگر پروردگار تو بخواهد، همه كسانى كه در روى زمين‌اند، ايمان مى‌آورند. پس آيا تو مردم را به اجبار، وا مى‌دارى كه ايمان بياورند؟».

در انتهاى آيه، خداوند متعال با لحنى كه ظاهراً توبيخ‌آميز است، پرسشى انكارى را مطرح مى‌كند و به همه مى‌فهمانَد كه در كار خدا، اجبار و اكراه بر مؤمن شدن نيست و رسولش هم حق ندارد چنين كند. بدين سان، سيره پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در اين زمينه شكل مى‌گيرد.

به همين دليل است كه در بيان و رفتار اهل بيت عليهم السلام هيچ موردى از اجبار و اكراه بر مؤمن ساختن ديگران، مشاهده نمى‌شود. امام رضا عليه السلام در پاسخ به مأمون در فهم آيات ياد شده، بيان روشنگرى در اين مسئله دارند. ايشان به نقل از پدرانشان، از امير مؤمنان عليه السلام درخواست مسلمانان را از پيامبر صلى الله عليه و آله بازگو مى‌كنند كه به ايشان گفتند:

خوب است حال كه بر مردم تسلّط داريد، آنها را مجبور كنيد اسلام بياورند تا تعداد ما بيشتر شود. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در پاسخ فرمود: «نمى‌خواهم خدا را به گونه‌اى ملاقات كنم كه بدون داشتن دستورى الهى، بدعتى گذاشته باشم. من سختگير نخواهم بود».

[١]. يونس: آيه ٩٩.