دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٢ - ٣ استمرار كيفر يهوديان تا قيامت

دهند و دست از ظلم و فساد بكشند.[١]

نگاهى به آيه بعد، اين احتمال را تا حدودى تقويت مى‌كند:

«وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَماً مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِكَ وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ.[٢]

آنان را گروه گروه در زمين تقسيم كرديم؛ بعضى نيكوكار و بعضى جز آن، و آنان را به نيكى‌ها و بدى‌ها آزموديم، شايد باز گردند».

اين آيه، به روشنى در مورد وضعيّت دنيوى قوم يهود، سخن مى‌گويد و مى‌تواند قرينه‌اى باشد بر اين كه آيه پيشين كه كيفر آنان را تا روز قيامت بيان مى‌كند نيز ناظر به كيفر دنيوى است.

امّا توجّه به آيات پيشين، اين احتمال را تضعيف مى‌كند. در آيه ١٦٦ همين سوره، چنين مى‌خوانيم:

«فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ.

و چون از ترك چيزى كه از آن منعشان كرده بودند، سرپيچى كردند، گفتيم: بوزينگانى مطرود شويد».

در اين جا به مسخ شدن گروهى از يهوديان اشاره مى‌شود كه از فرمان خداوند، سرپيچى كردند و با حيله و نيرنگ، احكام خدا را به تمسخر گرفتند. پس از اين است كه به كيفر آنان تا روز قيامت، اشاره مى‌شود.

احتمالى كه در اين جا مطرح مى‌شود، اين است كه اين كيفر استمرار، همان مسخ باشد يا همراه مسخ، كيفرى مضاعف داشته باشند. البته اين كيفر نيز دنيوى است؛ امّا ديگر ضرورتى ندارد كه كسانى يهودى باشند تا مورد عذاب قرار گيرند؛ زيرا وجود همان مسخ‌شدگان براى كيفر ديدن، كافى است.

[١]. تفسير نمونه: ج ٦ ص ٤٣٠- ٤٣١. اين تفسير، از مفسّران گذشته نيز نقل شده است. براى نمونه، ر. ك: مجمع البيان: ج ٤ ص ٧٦٠.

[٢]. اعراف: آيه ١٦٨.