دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٩ - اختلاف زمان به دليل تنوع موضوعات

نيز در كار باشد تا بتوان به درستى مضمون نقل شده، اعتماد كرد.[١]

اينك با صرف نظر از موضوع ياد شده و با فرض صحّت احاديث، به جمع‌بندى مى‌پردازيم و تلاش مى‌كنيم كه معقول‌ترين وجه ممكن در فهم اين دسته از احاديث ارائه شود. بديهى است كه هر گونه اظهار نظر در اين باره نمى‌تواند از حدّ فرضيه‌هاى محتمل، بالاتر رود.

مأموريت و رسالت مهدى عليه السلام تحقّق ارزش‌هاى الهى و قرآنى و تأسيس جامعه توحيدى به معناى كامل آن است به گونهٍ‌اى كه هيچ گونه اثرى از شرك در آن دوره مشاهده نشود: «يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً؛ تنها مرا بپرستند و چيزى را شريك من قرار ندهند».[٢] مسلّم است كه تأسيس چنين بناى عظيم، آن هم با آن عمق و گستردگى غير قابل توصيف، كارى است كه با توجّه به روند طبيعى امور و عدم استفاده از قدرت اعجاز (مگر در موارد ضرورت)، نياز به گذشت زمان دارد.

اختلاف زمان به دليل تنوّع موضوعات‌

مى‌توان برخى اختلاف تعابير احاديث را مربوط به اين دانست كه موضوع، متفاوت است؛ زيرا پس از ظهور امام زمان عليه السلام بلافاصله حكومت ايشان برپا نمى‌شود و مدّتى مشغول مبارزه با ظالمان خواهند بود. در طول دوران ظهور ايشان مراحل متفاوتى طى خواهد شد و فراز و نشيب‌هايى در برپايىِ حكومت مهدوى وجود خواهد داشت. همچنين پس از وفات يا شهادت ايشان نيز آن حكومت از ميان نمى‌رود و به واسطه رجعت پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان ديگر عليه السلام استمرار مى‌يابد.

يك احتمال اين است كه حكومت خود مهدى عليه السلام كوتاه‌تر باشد و حكومت ساير

[١]. در مسائل عملى دين، سختگيرى كمترى به كار مى‌رود؛ زيرا آن جا ناظر به كشف واقع نيستيم؛ بلكه در صدد يافتن وظيفه در مقام عمل هستيم. اين موضوع حتّى با اصول عمليه- كه صرفاً راهى براى خروج از حيرت در مقام عمل است- حل و فصل مى‌گردد؛ امّا در مسائلى كه ناظر به كشف واقعيت است، نمى‌توان صرفاً تعبّدى عمل كرد و بايد قرائنى در كار باشد كه متناسب با اهميت موضوع، به واقع، اطمينان بياورد.

[٢]. نور: آيه ٥٥.