دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٦ - ٢ گرفتن جزيه از اهل كتاب در جامعه مهدوى

«قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ.[١]

با كسانى از اهل كتاب كه به خدا و روز قيامت، ايمان نمى‌آورند و چيزهايى را كه خدا و پيامبرش حرام كرده است، بر خود حرام نمى‌كنند و دين حق را نمى‌پذيرند، بجنگيد، تا آن گاه كه به دست خود در عين مذلّت، جزيه بدهند».

يعنى يا بايد جزيه دهند يا براى نبرد، آماده شوند.

اينك جاى اين پرسش وجود دارد كه: آيا در جامعه مهدوى نيز اهل كتاب مى‌توانند با دادن جزيه در پناه حكومت اسلامى زندگى كنند؟ روايت ابو بصير از امام صادق عليه السلام كه پيش‌تر گذشت، پاسخ ما را مى‌دهد. در انتهاى همان حديث، چنين مى‌خوانيم:

يودون الجِزيةَ عَن يدٍ وَ هُم صَاغِرُونَ.

[در حكومت قائم، اهل كتاب‌] به دست خود و با خوارى، جزيه خواهند داد.[٢]

احاديث ديگرى نيز نقل شده كه دلالت بر گرفتن جزيه از اهل كتاب دارند.

مثلًا آنچه از امير مؤمنان عليه السلام نقل شده كه پس از جنگ‌هاى خونين با روميان (اروپاييان) حاكم آن جا طالب صلح مى‌شود و امام زمان عليه السلام از او جزيه طلب مى‌كند و او مى‌پذيرد.[٣]

اين حديث، اگر چه از جهت سندى ضعيف است،[٤] با قواعد و اصول حاكم بر دين، موافق است و مى‌تواند مؤيّدى بر ديگر ادلّه باشد.

[١]. توبه: آيه ٢٩.

[٢]. المزار الكبير: ص ١٣٥.

[٣]. عقد الدُّرَر: ص ١٩٠؛ إلزام الناصب: ج ٢ ص ٢٣٨.

[٤]. به اين دليل كه يوسف بن يحيى مَقدسى شافعى در عقد الدُّرَر، آن را بدون ذكر سند از امير مؤمنان عليه السلام نقل كرده‌است، ديگران نيز يا از او گرفته‌اند يا چيزى نگفته‌اند و بدون سند، روايت را آورده‌اند.