لغات در تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٥٥ - يَعْدِلُونَ
«شبيه» است؛ بنابراين جمله «وَ هُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ» مفهومش اين است كه: آنها همتا، شريك و شبيه براى خدا قائل مىشوند.
«يَعْدِلُونَ» ممكن است از مادّه «عدول» به معناى انحراف و بازگشت از حق به سوى باطل باشد، بنابراين مفهومش اين است كه:
آنها از خداوند واحد يكتا به غير او عدول مىكنند. [١]
[يَعْرِشُونَ:]
«كَانُوا يَعْرِشُونَ»
«يَعْرِشُونَ» از مادّه «عَرْش» در اصل، به معناى درختان و باغهايى است كه به وسيله نصب داربستها برپا مىشوند و منظره زيبا و پرشكوهى دارند. [٢]
[يَعْزُبُ:]
«مَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ»
«يَعْزُبُ» از مادّه «عزوب»، در اصل، به معناى دورى و جدايى از خانه و خانواده، براى يافتن مرتع جهت «گوسفندان» و چهار پايان است، و سپس به معناى غيبت و پنهانى، به طور مطلق استعمال شده است.
و به همين مناسبت به مردان يا زنانى كه از همسر خود دور ماندهاند «عزب» يا «عزبه» گفته مىشود. [٣]
[يَعَضُّ:]
«وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ»
«يَعَضُّ» از مادّه «عَضّ» (بر وزن سدّ) به معناى گاز گرفتن با دندان است، و معمولًا اين تعبير در مورد كسانى كه از شدت حسرت و تأسف ناراحتند، به كار مىرود، چنان كه در فارسى نيز ضرب المثل است كه فلان كس «انگشت حسرت به دندان مىگزيد» (ولى در عربى به جاى انگشت، دست گفته مىشود، و شايد رساتر باشد، چون هميشه انسان در چنين حالاتى انگشت نمىگزد بلكه گاه پشت دست را مىگزد، مخصوصاً در زبان عربى بسيار مىشود كه: همچون آيه مورد بحث، «يَدَيْهِ» يعنى هر دو دست، گفته مىشود كه شدت تأسف و حسرت را به طرز گوياترى بيان مىكند). [٤]
[يُعَمَّر:]
«مَا يُعَمَّرُ مِنْ مُّعَمَّرٍ»
«يُعَمَّر» از مادّه «عمر» در اصل از «عمارت» به معناى آبادى گرفته شده است، و اين كه:
به مدت حيات انسان «عمر» گفته مىشود، به خاطر آنست كه آبادى و عمارت بدن او در اين مدت است. [٥]
[١]. انعام، آيات ١، ١٥٠ (ج ٥، ص ١٨٦؛ ج ٦، ص ٤٢)؛ نمل، آيه ٦٠ (ج ١٥، ص ٥٤٥)
[٢]. اعراف، آيه ١٣٧ (ج ٦، ص ٣٩٤)
[٣]. يونس، آيه ٦١ (ج ٨، ص ٤٠١)؛ سبأ، آيه ٣ (ج ١٨، ص ٢٦)
[٤]. فرقان، آيه ٢٧ (ج ١٥، ص ٨٦)
[٥]. فاطر، آيه ١١ (ج ١٨، ص ٢٢٢)