«ابليس» اسم خاص براى شيطانى است كه در برابر آدم عليه السلام قرار گرفت و در حقيقت رئيس همه شياطين است! بنابراين‌ «شيطان» اسم جنس و «ابليس» اسم خاص (عَلَم) است. [٢]

[أَتْراب:]

«قاصِراتُ الطَّرْفِ أَتْرابٌ»

«أَتْراب» جمع‌ «ترب» (بر وزن شعر) به معناى‌ «هم سن و سال» توصيف ديگرى است براى زنان بهشتى نسبت به همسرانشان؛ چرا كه توافق سنى جاذبه را ميان دو همسر افزون مى‌كند، و يا توصيفى است براى خود آن زنان، كه همه آنها هم سن و سال و جوانند، و به معناى‌ «مثل و مانند» نيز آمده است. و بيشتر در مورد جنس مؤنث به كار مى‌رود، و به گفته بعضى در اصل از «ترائب» به معناى دنده‌هاى قفسه سينه گرفته شده كه شباهت زيادى با هم دارند. [٣]

[اتقان:]

«أَتْقَنَ كُلَّ شَىْ‌ءٍ»

تعبير به‌ «اتقان» از مادّه‌ «تقن» كه به معناى منظم ساختن و محكم نمودن است نيز تناسب با زمان برقرارى نظام جهان دارد؛ نه زمانى كه اين نظام فرو مى‌ريزد، و متلاشى و ويران مى‌گردد. [٤]

[إِئْتَمِرُوا:]

«وَ ائْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ»

جمله‌ «وَ أْتَمِرُوا» از مادّه‌ «ايتمار»، گاه به معناى‌ «پذيرا شدن دستور» و گاه به معناى‌ «مشاوره» مى‌آيد. و در اينجا معناى دوم مناسب‌تر است و تعبير «بِمَعْرُوف» تعبير جامعى است كه هرگونه مشاوره‌اى را كه خير و صلاح در آن باشد، شامل مى‌گردد. [٥]

[أَ تَهْتَدِي:]

«نَنْظُرْ أَتَهْتَدِى أَمْ»

براى جمله‌ «أَ تَهْتَدِي» (آيا هدايت مى‌شود) از مادّه‌ «اهتداء» دو تفسير ذكر كرده‌اند؛ بعضى گفته‌اند: مراد شناختن تخت خويش است، و بعضى گفته‌اند: منظور هدايت به راه خدا به‌خاطر ديدن اين معجزه است. ولى ظاهر همان معناى اول است، هر چند معناى اول خود مقدمه‌اى براى معناى دوم بوده است. [٦]

[أَتى‌:]

«أَتى‌ أَمْرُ اللَّهِ»

كلمه‌ «أَتى‌» از مادّه‌ «أتَىَ» هر چند فعل ماضى و به معناى تحقق اين فرمان در گذشته است، اما مفهوم آن مضارعى است كه قطعاً تحقق مى‌يابد؛ و اين در قرآن فراوان است كه مضارع قطعى الوقوع، با صيغه ماضى ذكر مى‌شود. [٧]

[أَثابَهُمُ:]

«فَأَثابَهُمُ اللَّهُ بِمَا قالُوا»

«أَثابَهُمُ» از مادّه‌ «ثواب» گرفته شده است كه در اصل به‌معناى‌ «بازگشت نمودن» و «نيكى كردن» و «سودى به كسى رسانيدن» است. [٨]

[أثاث:]

«أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلَى‌ حِيْنٍ»

«اثاث» به‌معناى وسائل خانه است و در اصل از مادّه‌ «اثّ» به‌معناى كثرت و درهم پيچيدگى گرفته شده و از آنجا كه وسائل خانه معمولًا زياد است به آن اثاث گفته‌اند؛ و به معناى متاع و زينت دنيا نيز آمده است. [٩]

[أثار:]

«أَثارُوا الأَرْضَ وَ عَمَرُوها»

«اثار» از مادّه‌ «ثور» (بر وزن غور) به معناى پراكنده ساختن است و اين كه، عرب به گاو

[١]. نحل، آيه ٧٦ (ج ١١، ص ٣٥٩)

[٢]. بقره، آيه ٣٤ (ج ١، ص ٢٢٧)؛ انعام، آيه ١١٢ (ج ٥، ص ٥٠٥)

[٣]. ص، آيه ٥٢ (ج ١٩، ص ٣٣٦)؛ واقعه، آيه ٣٧ (ج ٢٣، ص ٢٣٤)؛ نبأ، آيه ٣٣ (ج ٢٦، ص ٦١)

[٤]. نمل، آيه ٨٨ (ج ١٥، ص ٦٠١)

[٥]. طلاق، آيه ٦ (ج ٢٤، ص ٢٦٠)

[٦]. نمل، آيه ٤١ (ج ١٥، ص ٥٠٧)

[٧]. نحل، آيه ١ (ج ١١، ص ١٧٦)

[٨]. مائده، آيه ٨٥ (ج ٥، ص ٧٧)

[٩]. نحل، آيه ٨٠ (ج ١١، ص ٣٧٦)؛ مريم، آيه ٧٤ (ج ١٣، ص ١٤٠)