«غيث»- چنان كه بسيارى از مفسران و بعضى از اهل لغت تصريح كرده‌اند- به معناى «باران نافع» است، در حالى كه‌ «مطر» به هر گونه باران گفته مى‌شود، خواه نافع باشد يا غير نافع. [٢]

[غَيْرَ مُسافِحِيْنَ:]

«مُحْصِنينَ غَيْرَ مُسافِحينَ»

«غَيْرَ مُسافِحِيْنَ» از مادّه‌ «سفاح» (بر وزن كتاب) به معناى زنا مى‌باشد و در اصل از «سفح» به معناى ريزش آب و يا اعمال بيهوده و بى‌رويه گرفته شده است و چون قرآن، در اين گونه امور، هميشه از الفاظ كنايى استفاده مى‌كند آن را كنايه از آميزش نامشروع گرفته است. [٣]

[غَيْرَ مَعْرُوش:]

«وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ»

مفسران در تفسير كلمه‌ «مَعْرُوش» و «غَيْرَ مَعْرُوش» سه احتمال داده‌اند:

١- درختانى كه روى پاى خود نمى‌ايستند و نياز به داربست دارند، و درختانى كه بدون نياز به داربست روى پاى خود مى‌ايستند؛ زيرا «عرش» در لغت به معناى برافراشتن و هر موجود برافراشته است و به همين جهت به سقف و يا تخت پايه بلند، عرش گفته مى‌شود.

٢- منظور از «مَعْرُوش» درخت اهلى است كه به وسيله ديوار و امثال آن در باغ‌ها حفاظت مى‌شود و «غَيْرَ مَعْرُوش» درختان بيابانى و جنگلى و كوهستانى است.

٣- «مَعْرُوش» درختى است كه بر سر پا ايستاده و اما «غَيْرَ مَعْرُوش» درختى است كه بر روى زمين مى‌خوابد و پهن مى‌شود.

ولى معناى اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد. [٤]

[غَيْظ:]

«الْكَاظِمينَ الْغَيْظَ»

«غَيْظ» به معناى شدت خشم و غضب، حالت برافروختگى و هيجان فوق العاده روحى است، كه بعد از مشاهده ناملايمات به انسان دست مى‌دهد.

و گاه به معناى «غم» آمده است، و در سوره‌ «احزاب» آميزه‌اى از هر دو مى‌باشد، لشكريان «احزاب» كه آخرين تلاش و كوشش خود را براى پيروزى بر ارتش اسلام، به كار گرفته بودند و ناكام ماندند، غمگين و خشمگين به سرزمين‌هاى خود بازگشتند. [٥]

***

[١]. بقره، آيه ٢٥٦ (ج ٢، ص ٣٢٧)

[٢]. شورى‌، آيه ٢٨ (ج ٢٠، ص ٤٦٠)

[٣]. نساء، آيه ٢٤ (ج ٣، ص ٤٢٤)

[٤]. انعام، آيه ١٤١ (ج ٦، ص ١٤)

[٥]. آل عمران، آيه ١٣٤ (ج ٣، ص ١٣٠)؛ احزاب، آيه ٢٥ (ج ١٧، ص ٢٦٧)