لام) به مرحله‌اى گفته مى‌شود كه، انسان بعد از مدتى جهاد با نفس و طى مراحل معرفت و ايمان، به مقامى مى‌رسد كه از نفوذ وسوسه‌هاى شياطين مصونيت پيدا مى‌كند. [١]

[مُخْلَصِين:]

«مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ»

«مُخْلَصِين» جمع‌ «مخلَص» (به فتح لام) همان گونه كه در تفسير سوره «يوسف» بيان كرديم كسى است كه به مرحله عالى ايمان و عمل پس از تعليم و تربيت و مجاهده با نفس، رسيده باشد كه در برابر وسوسه‌هاى شيطان و هر وسوسه‌گر نفوذ ناپذير شود. [٢]

[مَخْمَصَه:]

«اضْطُرَّ في‌ مَخْمَصَةٍ»

«مَخْمَصَه» از مادّه‌ «خَمْص» (بر وزن لمس) به معناى «فرورفتگى» است، و به معناى گرسنگى شديد كه باعث فرورفتگى شكم مى‌شود نيز آمده است خواه به هنگام قحطى باشد يا به هنگام گرفتارى شخصى. [٣]

[مِداد:]

«قُلْ لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِداداً»

«مِداد» به معناى مركّب، و يا مادّه رنگينى كه به كمك آن مى‌نويسند مى‌باشد، و در اصل از «مدّ» به معناى كشش گرفته شده است؛ زيرا با كشش آن خطوط آشكار مى‌شود. [٤]

[مدح:]

«مدح» به معناى هر گونه ستايش است، خواه در برابر يك امر اختيارى باشد يا غير اختيارى، فى المثل تعريفى را كه از يك گوهر گران‌بها مى‌كنيم، عرب آن را «مدح» مى‌نامد، و به تعبير ديگر مفهوم مدح، عام است در حالى كه مفهوم حمد، خاص مى‌باشد. [٥]

[مُدْحَض:]

«مِنَ الْمُدْحَضِينَ»

«مُدْحَض» از مادّه‌ «ادحاض» به معناى باطل كردن و زائل نمودن و مغلوب كردن است، و در اينجا منظور اين است كه قرعه به نام او اصابت كرد. [٦]

[مَدْحُور:]

«مَذْؤُماً مَّدْحُوراً»

«مَدْحُور» از مادّه‌ «دَحْر» (بر وزن دهر)، به معناى بيرون راندن توأم با ذلت و خوارى است. [٧]

[مُدَّخَل:]

«مَغاراتٍ أَوْ مُدَّخَلًا»

«مُدَّخَل» از مادّه‌ «إِدِّخال» به معناى راه‌هاى پنهانى است، مانند نقب‌هايى كه در زير زمين مى‌زنند و از آن وارد محلى مى‌شوند. [٨]

[١]. صافات، آيه ٤٠ (ج ١٩، ص ٦١)

[٢]. حجر، آيه ٤٠ (ج ١١، ص ٨٨)

[٣]. مائده، آيه ٣ (ج ٤، ص ٣٣٨)

[٤]. كهف، آيه ١٠٩ (ج ١٢، ص ٦١٨)

[٥]. حمد، آيه ٢ (ج ١، ص ٥٢)

[٦]. صافات، آيه ١٤١ (ج ١٩، ص ١٧٢)

[٧]. اعراف، آيه ١٨ (ج ٦، ص ١٣٢)

[٨]. توبه، آيه ٥٧ (ج ٧، ص ٥٣٢)