لغات در تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤٨ - يَسَّرْنَاهُ
چاه مىكشند و از اعماق زمين استخراج مىگردد، و به همين جهت استفاده كردن هر حقيقتى از دلائل و شواهد مختلف و استخراج آن از مدارك موجود، «استنباط» ناميده مىشود، خواه در مسائل فقهى باشد يا در مسائل فلسفى، سياسى و علمى. [١]
[يَسْجُدان:]
«وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ»
تعبير «يَسْجُدان» (اين دو سجده مىكنند) از مادّه «سُجود» اشاره به تسليم بى قيد و شرط آنها در برابر قوانين آفرينش، و در مسير منافع انسانهاست، مسيرى كه خدا براى آنها تعيين كرده، و آن را بى كم و كاست مىپيمايند.
در ضمن، اشاره به اسرار توحيدى آنها نيز هست؛ چرا كه در هر برگ و هر دانه گياهى، آيات عجيبى از عظمت و علم پروردگار وجود دارد، و «هر ورقى دفترى است معرفت كردگار»! [٢]
[يَسْجدُون:]
«لِلْأَذْقانِ سُجَّداً»
«يَسْجدُون» از مادّه «سُجود» به معناى سجده مىكنند مىباشد. [٣]
[يُسْجَرُونَ:]
«النَّارِ يُسْجَرُونَ»
«يُسْجَرُونَ» از مادّه «سجر» (بر وزن فجر) به گفته «راغب» در «مفردات» به معناى بر افروختن آتش، و شعلهور ساختن آن است، و به گفته جمعى ديگر از ارباب لغت و مفسران، به معناى پر كردن تنور از آتش است. [٤]
[يُسْحَبُون:]
«وَالسَّلاسِلُ يُسْحَبُونَ»
«يُسْحَبُون» از مادّه «سحب» (بر وزن سهو) به معناى كشيدن است. [٥]
[يَسْرِ:]
«وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ»
«يَسْرِ» در اصل «يسرى» بوده كه فعل مضارع از مادّه «سرى» است، سپس «ياء» آن براى تخفيف و هماهنگى با آيات قبل حذف شده است. [٦]
[يَسَّرْنَاهُ:]
«يَسَّرْنَاهُ بِلِسانِكَ»
«يَسَّرْنَاهُ» از مادّه «تيسير» به معناى «تسهيل» است، خداوند در اين جمله مىفرمايد: «ما قرآن را بر زبان تو آسان كرديم، تا پرهيزكاران را بشارت دهى و دشمنان سرسخت را انذار كنى» اين تسهيل، ممكن است از جهات مختلف بوده باشد:
[١]. نساء، آيه ٨٣ (ج ٤، ص ٤٨)
[٢]. رحمن، آيه ٦ (ج ٢٣، ص ١١٤)
[٣]. اسراء، آيه ١٠٧ (ج ١٢، ص ٣٥٢)
[٤]. غافر، آيه ٧٢ (ج ٢٠، ص ١٨٩)
[٥]. غافر، آيه ٧١ (ج ٢٠، ص ١٨٩)
[٦]. فجر، آيه ٤ (ج ٢٦، ص ٤٦٢)