لغات در تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤٥ - يَسْتَحْسِرُون
[يسار:]
«يسار» به معناى طرف چپ بدن است، سپس به هر چيزى كه در اين ناحيه قرار گيرد يسار گفته مىشود. [١]
[يُسارِعُونَ:]
«يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ»
تعبير به «يُسارِعُونَ» از مادّه «مُسارَعَة- سُرْعَة» كه از باب «مفاعله» و به معناى سرعت براى پيشى گرفتن از يكديگر است، تعبير جالبى است كه وضع حال مؤمنان را در يك مسابقه كه به سوى مقصدى بزرگ و پر ارزش انجام مىشود، مشخص مىكند، و نشان مىدهد آنها چگونه در برنامه اعمال صالح با يكديگر رقابت سازنده و مسابقه بى وقفه دارند. [٢]
[يَسْأَمُونَ:]
«وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ»
«لايَسْأَمُونَ» از مادّه «سَئامَت» به معناى خستگى از ادامه كار يا جريانى است، ضمناً جمله «فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا» جمله شرطيه است و جزاى آن محذوف مىباشد و در تقدير چنين است: «فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا مِن عِبادَةِ اللَّهِ وَ تَوحِيدِهِ لايَضُرُّهُ شَيْئاً». [٣]
[يَسْبَحُونَ:]
«فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ»
«يَسْبَحُونَ» از مادّه «سباحت»- كه طبق نقل «راغب» در «مفردات» در اصل به معناى حركت «سريع» در آب و هوا است- اشاره به حركت سريع كرات آسمانى مىكند، و آنها را تشبيه به موجودات عاقلى كرده است كه، با سرعت به گردش خود ادامه مىدهند، امروز، نيز اين حقيقت ثابت شده كه اجرام آسمانى با سرعتهاى بسيار عجيب و گاه سرسامآورى، در مسير خود حركت دارند. و اين كه ذكر خدا و عبادت او را «تسبيح» مىگويند، نيز از همين جا ناشى شده، چرا كه آن هم يك نوع حركت سريع در طريق اطاعت و عبادت پروردگار است. [٤]
[يَسْتَبْشِرُون:]
«أَهْلُ الْمَدِيْنَةِ يَسْتَبْشِرُونَ»
جمله «يَسْتَبْشِرُون» (يكديگر را بشارت مىدادند) از مادّه «استبشار- بِشارة» حكايت از عمق آلودگى آنها مىكند؛ چرا كه:
اين عمل ننگين را، شايد كمتر كسى حتى در ميان حيوانات و چارپايان نظيرش را ديده باشد. [٥]
[يَسْتَحْسِرُون:]
«عِبادَتِهِ وَ لا يَسْتَحْسِرُونَ»
«يَسْتَحْسِرُون» از مادّه «حسر» در اصل به
[١]. زمر، آيه ٥٦ (ج ١٩، ص ٥٣٣)
[٢]. مؤمنون، آيه ٦١ (ج ١٤، ص ٢٨٨)
[٣]. فصّلت، آيه ٣٨ (ج ٢٠، ص ٣١١)
[٤]. يس، آيه ٤٠ (ج ١٨، ص ٤١٠)
[٥]. حجر، آيه ٦٧ (ج ١١، ص ١٢٧)