ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٨٣ - تفسير

ميشود دانه از گياه.

سدى گويد: فلق چاهيست عميق در جهنّم كه اهل دوزخ از شدّت حرارت آن پناه ميبرند، بخدا، ابو حمزه ثمالى و على بن ابراهيم قمى در تفسيرشان اين را روايت نموده‌اند.

و قول خدا، ما خلق عام است در تمام آنچه خداى تعالى آن را آفريده از كسانى كه ممكن است شرّى از آن حاصل شود، و تقديرش من شرّ الاشياء- الّتى خلقها اللَّه تعالى مثل السباع و الهوام و الشياطين و غيره از شر چيزهايى كه خداى تعالى آن را ايجاد كرده مانند درندگان و گزندگان و شيطانها و غير آنها.

((وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ)) ابن عباس و مجاهد و حسن گويند: از شرّ شب آن گاه كه بتاريكيش عالم را فرا گيرد، پس بنا بر اين مقصود از شرّ چيزها و مكروهاتى است كه در شب حادث ميشود، چنانچه گفته ميشود پناه ميبرم از شرّ اين بلده و البتّه شب را اختصاص بذكر داده براى اينكه غالب فسّاق در شب اقدام بر فسق ميكنند و هم چنين گزندگان و درندگان بيشتر در شب اذيت ميكنند و اصل غسق جارى شدن بزيانست، و بعضى گفته‌اند كه غاسق هجوم كننده بضرر است هر چه بوده باشد.

((وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِي الْعُقَدِ)) حسن و قتاده گويند: يعنى و از شرّ زنان جادوگرى كه در گره‌ها ميدمند، و البتّه امر فرموده به پناه بردن از شرّ سحره براى توهّم اينكه ايشان مريض ميكنند و صحّت ميدهند و كارهايى از سود و ضرر و خير و شرّ انجام ميدهند و عوام مردم هم آنها را باور مى كنند، پس بزرگ ميشود باين ضرر در دين و براى آنكه ايشان خيال ميكنند