ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٩٢ - دليل

قرائت:

كسايى و خلف مطلع بكسر لام خوانده و ديگران بفتح لام قرائت كرده اند و در شواذ، ابن عبّاس و عكرمه و كلبى، من كل امرء خوانده‌اند.

دليل:

ابو على گويد: مطلع در اينجا مصدر است بدليل اينكه معنى سلام هى حتّى وقت طلوع آن و الى وقت طلوع آنست مانند مقدم الحاج و خفوف النجم به قرار دادن مصدر را در آن زمان بر تقدير حذف مضاف، پس قاعده اين است كه لازم را مفتوح نمود «مطلع» خواند چنانچه ساير مصادرى كه بر وزن فعل يفعل (منع يمنع) مفتوح العين را مثل مخرج و مدخل بفتح عين الفعل ميخوانند.

و امّا كسر مطلع پس براى اينست كه آن از مصادريست كه سزاوار است كه بر وزن مفعل و كسره داده شود مثل قول ايشان علاه المكبر و المعجز، و قول او، من كلّ امرء ابن جنى گويد ابو حاتم اين قرائت را انكار نموده بر اينكه از ابن عبّاس حكايت شده باشد، او گويد مقصود فرشتگانند گويد و من نميدانم اين چيست و البته آن نزول ملائكه است در آن شب به هر امرى مانند قول خدا( (فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ)) در آن شب مقدر و مقرّر ميگردد هر امر محكمى امرا من عندنا امرى از نزد ما، و من كل امر پس كلام را تمام كرد سپس از سرگرفت، و فرمود سلام يعنى آن سلامتى از آفاتست تا اينكه صبح سفيده صبح طلوع كند.

قطرب گويد: يعنى، هى سلام من كل امر و امرئ، و لازم ميشود از قول قطرب اينكه گفته شود پس چطور جايز است كه معمول مصدرى كه آن‌