ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٢ - تفسير

قتاده گويد: قلم نعمت بزرگى از خداست كه اگر او نبود دين قائم نميشد و زندگى اصلاح نمى‌گشت و بعضى در وصف قلم گفته‌اند: (و او ابى تمام طائى است)

تعريف نفع و زيان قلم را ميكند و ميگويد نيش قلم و آنچه از آن تراوش ميكند همانند نيش افعى‌هاى كشنده موجب قتل و نابودى ميشود، و مثل عسل سفيد تازه‌اى است كه دست عسلى و شيرين آن را از كندوى عسل بيرون مى‌آورد.

كعب الاحبار گويد: خداوند سبحان اراده كرده از آن آدم (ع) را زيرا اوست اوّل كسى كه نوشت، و بگفته ضحاك اوّل كسى كه نوشت ادريس ٧ بود، و بگفته بعضى اراده كرده هر پيامبرى را كه با قلم نوشت براى اينكه او نياموخت آن را مگر با آموختن خدا وى را.

((عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ)) بياموخت آدمى را چيزى كه ندانسته بود از اقسام هدايت‌ها و بيان و امور دين و شرايع و احكام، پس تمام آنچه آدمى مى‌آموزد از جهت خداى سبحانست يا به اينكه مضطر و ناچار بسوى او ميشود و يا به اينكه دليلى براى او در عقلش تعيين ميكند و يا به اينكه بيان ميكند براى او بر زبان فرشتگان و رسولان او پس بنا بر اين تمام علوم اضافه ميشود بسوى او و در اين دلالت است بر اينكه خداى سبحان عالم است براى آنكه علم واقع و صادر نميشود مگر از عالم‌[١]

[١]- در فضل علم و دانش آيات و احاديث بسيار است و بس در- فضيلت عالم كه پيامبر٦ فرمود،

مداد العلماء افضل من دماء الشهداء

( قلم دانشمندان كه بر روى صفحه كاغذى جارى شود و مطلبى از امور دين و معارف و مواعظ و آداب ثبت نمايد اثرش از خون شهيدانى كه صفحه زمين را رنگين نموده است برتر و بيشتر است و براى همين است كه حضرت على( ع) در ابيات منسوب بحضرتش فرمود،