فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٦ - دو معامله در يك معامله آیت الله جعفر سبحانى
يكديگر جدا مىشوند، در حالى كه مشترى يكى از دو قيمت نقد و نسيه را پذيرفته است.
دوم:طرفين در حالى با هم معامله كنند كه جنس يا قيمت آن، بين دو چيز مردد باشد، مثلاً فروشنده بگويد: گوسفند يا لباس را به يك دينار مىفروشم، يا اين كه بگويد: كالا را به يك دينار يا يك گوسفند مىفروشم.
سوم:كالا را يك ساله به صد درهم بفروشد؛ به شرط اين كه بعد از معامله، آن را نقداً هشتاد درهم بخرد.
چهارم:معامله يا شرط ديگرى را در اين معامله شرط كند؛ مثلاً بگويد: اين خانه را به هزار درهم به تو مىفروشم به شرط اين كه تو هم خانه ات را به فلان قيمت به من بفروشى، يا اين كه خانه را بفروشد و شرط كند تا يك ماه در آن خانه بماند.
پنجم:مقدارى گندم را به صورت بيع سلم (پيش فروش) يك ماهه به يك دينار بخرد و در زمان تحويل، فروشنده بگويد: مقدار گندمى را كه به ذمه من است، به دو برابر آن و دو ماهه از تو مىخرم.
ششم:دو موضوع مختلف را در يك عقد و با يك قيمت معامله كند، مثل بيع و سلف، يا اجاره و بيع، يا ازدواج و اجاره.
هفتم:در يك عقد، بين دو كالا جمع كند؛ مثلاً بگويد: اين كتاب را يك دينار و آن قلم را يك درهم مىفروشم، و مشترى هم قبول كند.
اينها اقسامى هستند كه مىتوان حديث پيامبر(ص) را به آنها تفسير كرد. از اين رو مفهوم حديث، مجمل شمرده مىشود و با آن نمىتوان بر هيچ يك از اين احتمالات ـ مگر با كمك قرينه معين ـ استدلال كرد، زيرا بعيد است كه همه اينها مورد نظر رسول اكرم(ص) بوده باشد. ما در پايان اين مقاله، موردى را كه به مضمون حديث نزديكتر است، مشخص خواهيم كرد.
اكنون همه احتمالات طرح شده را بر طبق قواعد عمومى به دست آمده از قرآن و سنت بررسى مىكنيم و دوباره به تبيين حديث مذكور مىپردازيم.