٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٤ - زن و ولايت سياسى و قضايى آیت الله محمد مهدى آصفى

همچنين نقل شده كه ابن جرير طبرى نيز قضاوت زن را ـ همانند مرد ـ جايز مى‌داند؛ زيرا وى اعتقاد دارد زن هم از اهل اجتهاد شمرده مى‌شود. (٨٠)قاضى ابو بكربن عربى در نسبت دادن اين ديدگاه به ابن جرير طبرى اشكال كرده و گفته است: (٨١)نسبت اين فتوا به طبرى محرز نيست و تنها از او چنين نقل شده است.

ماوردى در الاحكام السلطانية مى‌نويسد: «ابوحنيفه براين باور است كه زن در مواردى كه شهادتش صحيح است، مى‌تواند قضاوت كند، ولى در امورى كه شهادتش صحيح نيست، قضاوتش نيز جايز نمى‌باشد». (٨٢)در ميان علماى اهل سنّت، بحث پردامنه‌اى پيرامون ديدگاه ابو حنيفه در باره جواز قضاوت زن وجود دارد. حنفى‌ها اين نسبت را انكار مى‌كنند و مى‌گويند: ابو حنيفه در اين مسأله (٨٣)فتوايى كه مخالف اكثر علما باشد نداشته است. ما از ورود تفصيلى در اين بحث صرف نظر مى‌كنيم.

به هر حال بيشتر علماى اهل سنّت قضاوت زن را جايز نمى‌دانند و مخالفت ابن جرير طبرى و ابوحنيفه با اكثر علماى اهل سنت ـ در اين مسألهـنيز ثابت نشده است (٨٤)ودر نتيجه، شايد بتوان گفت كه نظريه عدم جواز در ميان اهل سنت اجماعى است.

اجماع نزد فقيهان اماميّه:

به نظر ما فقيهان اماميّهـدر اين مسألهـاجماع نكرده‌اند. پيش از اين نيز محقق اردبيلى در وجود اجماع تشكيك كرده و گفته است: «اشتراط مرد بودن در مواردى از قضاوت كه زن در آن نقشى ندارد، مورد قبول است اما در جاهاى ديگر دليل روشنى بر ممنوعيت وجود ندارد، هر چند ديدگاه


(٨٠) الخلاف، ج٣، ص٣١١؛ المغنى مع الشرح الكبير، ج١١، ص٣٨٠.
(٨١) احكام القرآن، ج٣، ص١٤٤٤.
(٨٢) الاحكام السلطانيه، ص٦٥ و المغنى مع الشرح الكبير، ج١١، ص٣٨٠.
(٨٣) نظام القضاء فى الاسلام (مرصفاوى)، ص٢٥.
(٨٤) أحكام القرآن (ابن عربى)، ج٣، ص١٤٤٤.