فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٨ - روشنفكران دينى و مدرنيزاسيون فقه (٣) مسعود امامى
در اين بخش از آيه به صراحت از جهل بشر نسبت به سود و زيانش سخن رفته است و در كنار آن از علم و حكمت بى انتهاى خداوند ياد شده تا حكم به تبعيت از احكام الهى، به برهان عقلى مستدل گردد. در ميانه آيه بار ديگر تأكيد شده كه اين مقررات، قوانين لازم الاجراء الهى هستند و بر تشريع خداوند تكيه دارند.
آيه بعد با مجموعه متنوعى از مقررات ارث آغاز مىگردد و بار ديگر در پايان آيه تذكر داده مىشود كه همه اين احكام از سوى خداوند دانا و بردبار مىباشد:
{... وصيّةً من اللّه و اللّه عليم حليم..... }
«اين است سفارش خدا؛ و خداست كه داناى بردبار است».
سپس قرآن به صراحت از مولويت اين احكام و رابطه مستقيم ميان تبعيت از آنها و پيروى از خداوند و پيامبرش ـ كه همان ديندارى است ـ و ارتباط تنگاتنگ ميان پيروى از اين قوانين با جهان آخرت ياد مىنمايد:
{تلك حدود اللّه وَ مَن يُطع اللّهَ و رسولهُ يدخله جنّات تجرى من تحتها الأنهارُ خالدينَ فيها و ذلك الفوز العظيم. و من يعص اللّهَ و رسولَهُ و يتعدَّ حدوده يدخله ناراً خالداً فيها وله عذاب مهين } .
«اينها احكام الهى است، و هركس از خدا و پيامبرش اطاعت كند، وى را به باغهايى در آورد كه از زير [درختان] آن نهرها روان است. در آن جاودانهاند، و اين همان كاميابى بزرگ است. و هركس از خدا و پيامبر او نافرمانى كند و از حدود مقرر او تجاوز نمايد، وى را در آتشى آورد كه همواره در آن خواهد بود و براى او عذابى خفّت آور است.»
دراين آيات، هم قانون گذارى خداوند در زمينه مقررات ارث چندين بار تكرار گرديده، و هم برترى قوانين دينى ـ به جهت تكيه داشتن بر علم بى پايان خداوند ـ بر درك بشرى نمايان گشته و بر اين مبنا پيروى از احكام خداوند، برهانى گرديده است و در نهايت، رابطه مستقيم ميان پيروى از شريعت و جهان آخرت به صراحت بيان شده است. تأمّل منصفانه در اين آيات، هر گونه ترديدى را از دينى و اخروى بودن دانش فقه مىزدايد.
{إنّ في ذلك لذكرى لِمَن كانَ له قلب أو ألقى السمع و هو شهيد }