گفته شده كه بين اجماع عالمان بر حكمى معيّن و كشف آن از رأى معصوم، ملازمه وجود دارد؛ زيرا ملازمه بين دو چيز، گاهى عقلى است، مانند ملازمه بين علت و معلول مثل آتش و حرارت، و گاهى ملازمه بين دو چيز، عادى است؛ مانند ملازمه بين رأى مرؤوس و رئيس و گاهى اين ملازمه، هميشگى است؛ مانند ملازمه بين خبر مستفيض و درستى آن.

در توضيح ملازمه عقلى بين اجماع و كشف از رأى معصوم چنين گفته‌اند: امكان ندارد بتوانيم فتاواى بسيارى از عالمان بر يك مسأله را از رأى معصوم (ع) جدا كنيم؛ زيرا هريك از اين فتاوا سبب ظن به رأى معصوم (ع) مى‌شود، و هر قدر تعداد فتوا دهندگان زياد باشد، ظن به رأى معصوم (ع) هم افزايش مى‌يابد تا جايى كه براى انسان قطع حاصل مى‌شود كه رأى آن‌ها مطابق رأى معصوم است و اجماع و اتفاق آنان از رأى معصوم جدا نيست.

اشكال اين ديدگاه:اين سخن در مورد اخبار حسى، همچون اخبار متواتر، صحيح است (زيرا احتمال مخالفت اخبار متواتر با واقع، يا از احتمال خطا در حس ناشى مى‌شود يا از احتمال تعمّد در دروغ گفتن راوى كه هر دو احتمال با توجه به اين كه در اين گونه خبرها، كثرت راويان خبر به حدى است كه باعث قطع به صدور خبر از مخبرٌ عنه مى‌شود، ضعيف و مردود است)؛ امّا در اخبار حدسيه‌اى كه بر برهان استوار است، همچون مورد بحث ما، درست نيست. (٨٦)

شهيد صدر ياد آور شده است (٨٧)كه مانعى ندارد بگوييم تراكم موارد محتمل، گاهى به

(٨٣) عقل نظرى عبارت از امور واقعيه‌اى كه دانستن آن‌ها سزاوار است (اصول الفقه، ج١، ص٢٢٢).
(٨٤) بنابر نسبت محقق قمى در قوانين الاصول به آن‌ها، ج١، ص٣٥٤، سطر٣١.
(٨٥) صاحب الفصول الغرويّه، اين مطلب را از آنان در صفحه ٢٤٧، سطر٨، نقل كرده است.
(٨٦) مصباح الاصول، ج٢، ص١٣٩.
(٨٧) مباحث الاصول، جزء دوم از بخش دوم، ص ٢٩٤ ـ ٣٠١؛ بحوث في علم الاصول، ج٤، ص٣٠٩ ـ ٣١١؛ دروس في علم الاصول، ج٢، ص١٧١ ـ ١٧٥.