٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١١

نمى‌تواند باشد؛ رجحان و جوبى يا رجحان استحبابى». (٣٢)

شيخ جعفر كاشف الغطاء گفته است:

«حقيقت تحريم و كراهت و اباحه با عبادت منافات دارد؛ چون همگى مقتضى عدم رجحان فعل مى‌باشند و اين با حقيقت عبادت ناسازگار است. پس عبادت، بين وجوب و استحباب دَوران دارد و اگر اين دو وصف نباشد، عبادت فاسد و حرام است؛ چون داخل در تشريع مى‌شود كه از آن نهى شده است». (٣٣)

از اين رو فقها، اباحه يا كراهت يا حرمتى را كه در بعضى عبادات وارد شده، بر معانى ديگرى غير از معانى مصطلح حمل كرده‌اند؛ مثل اقلّيت ثواب، يا بر عناوين ديگرى كه با عبادت تقارن پيدا كرده‌اند، حمل نموده‌اند؛ مثل خصوصيات زمان و مكان خاصى كه عبادت در آنها واقع مى‌شود، نه برخود عنوان عبادت.

محدث بحرانى مى‌گويد:

مراد از عبادت مكروه آن است كه عبادت در حالتى به جا آورده شود كه ثواب آن كم‌تر است از اين كه همان عبادت در غير آن حالت به جا آورده شود. عبادت درغير آن حالت مكروه، متصف به اصل اباحه است... توضيح اين نكته آن است كه عبادت گاهى به گونه‌اى است كه هيچ امر و نهيى به آن تعلق نگرفته غير از آن چه كه به اصل فعل آن تعلق گرفته بود، عبادت به اين معنا متصف به اباحه مى‌شود؛ مانند نماز در خانه‌اى دور از مسجد يا زير باران. (٣٤)

فاضل تونى گفته است:

«گاهى عبادت، به اباحه متصف مى‌شود؛ به اين معنا كهـاوصاف و اجزاى آن نه مرجوح است و نه راجحيتى غير از را جحيّت اصل عبادت دارد؛ مثلاً گفته


(٣٢) مدارك الاحكام، ج٦، ص٢٥٧.
(٣٣) كشف الغطاء، ج١، ص٣١٣.
(٣٤) الحدائق الناضره، ج٢، ص٤١٨.