٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٨ - زن و ولايت سياسى و قضايى آیت الله محمد مهدى آصفى

اصول لفظى است كه در مقابل اصول عملى به كار مى‌رود. در اين جا نيز مقدّمات حكمت فراهم است (٦١)و در نتيجهـبدون اشكال ـ اصل اطلاق جارى مى‌شود.

اين مطلقات بر اصول نافيه‌اى كه در كلمات فقيهان وارد شده حكومت دارند و بر آنها مقدم مى‌باشند؛ زيرا در اين مسأله، موضوع اصول نافيه، شك در ثبوت حكومت و ولايت و قضاوت براى زنان است و اين مطلقات ـ به دليل اصل اطلاق ـ اين شك را از بين مى‌برند، اما اين رفع شك، حقيقى و وجدانى نيست، بلكه به سبب معتبر بودن اين سيره در نزد عقلا مى‌باشد و شارع نيز اين سيره را ردّ نكرده و آن را امضا نموده است، پس اطلاقات، بر اصول نافيه حكومت دارند، و بر آنها مقدم مى‌شوند و با وجود اين اطلاقات جايى براى رجوع به اصول نافيه ياد شده باقى نمى‌ماند؛ و اللّه‌ أعلم.

فصل دوم مشروعيّت قضاوت زنان

مشهور ميان فقيهان اماميه اين است كه قضاوت براى زنان جايز نيست و بيشتر فقيهان اهل سنّت ـ غير از محمد بن جرير طبرى و ابو حنيفهـنيز بر اين باورند. فقيهان اهل سنّت نسبت فتواى جواز به اين دو نفر را قبول ندارند؛ بنابراين فتواى ممنوعيت قضاوت براى زنان در ميان اهل سنّت اجماعى خواهد بود. آنها براى اثبات اين ادعا به برخى از آيات و روايات و به اجماع استدلال كرده‌اند:

دليل اوّل : آيات

ما پيش از اين به نقل و نقد آياتى كه مرد بودن را در ولايت و قضاوت شرط مى‌دانست پرداختيم و تكرار آن بى‌فايده است .


(٦١) يكى از اين مقدمات در كلام برخى از اصولى‌ها، نبود قدر متيقن در مقام تخاطب است. آخوند خراسانى در كتاب كفايه، اين ديدگاه را پذيرفته و معتقد است كه در صورت وجود قدر متيقن در مقام تخاطب، اطلاق منعقد نمى‌شود (كفاية الاصول، ج١، ص٢٤٧، مؤسسه نشر اسلامى). بنابراين، استدلال به اطلاقات ياد شده جايز نيست؛ زيرا قدر متيقن در مقام تخاطب (مرد) وجود دارد. اما بعضى از دانشمندان اصول مانند ميرزاى نايينى در كتاب فوائد الاصول (ص٥٧٥) و ديگران اين شرط را قبول ندارند و معتقدند كه تمسّك به اصل اطلاق بدون اعتبار اين شرط در ميان مقدمات حكمت، جايز است؛ و بنابر اين مى‌توان به اصل اطلاق تمسك نمود.