٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٧ - زن و ولايت سياسى و قضايى آیت الله محمد مهدى آصفى

اشكال بر اين استدلال:

اين آيه در ميان آيات طلاق قرار دارد و اين آيات، حقوق و تكاليف زن در درون خانواده را بيان مى‌كند و براى زنان در برابر تكاليفى كه بر ايشان ـ در خانوادهـقرار داده شده حقوقى را مشخّص مى‌كند. همچنين براى مردان ـ در خانوادهـبه همان نسبت كه وظايفى تعيين شده حقوقى نيز قرار داده شده است، با اين تفاوت كه تكاليف و حقوق مردان با تكاليف و حقوق زنان متفاوت است. بنابراين، خانواده يك مشاركت متوازن و متعادل ميان مرد و زن است كه در آن حقوق و تكاليف به صورت عادلانه تقسيم شده است، البته مردان از زنان در خانواده با يك درجه متمايز مى‌شوند و برخى حقوق فقط به مردان اختصاص مى‌يابد، مانند حق طلاق. وقوع اين آيه در ميان آيات طلاق مؤيّد همين برداشت است. اين برداشت، روشن است و بيش از اين به توضيح نياز ندارد.

اگر در آيه مذكور، از اين ظهور صرف نظر كنيم، واژه «درجة» در آيه مجمل است و قدر متيقن از آن، طلاق و مانند آن است و تعميم آن به ديگر جايگاه‌هاى اجتماعى نيازمند اثبات است، و بدون دليل روشن، نمى‌توان اختصاص مردان به ولايت را اثبات كرد. (١٩)

پس در اين آيه بايد يكى از دو راه را انتخاب كنيم:

الف. آيه در حقوق و تكاليف در محدوده خانواده ظهور دارد و معناى درجه، اختصاص مردان به برخى از حقوق در اين محدوده است.

ب. آيه مجمل است و در نتيجه واژه «درجة» عام نبوده و فقط با دليل خاص مى‌توان اين واژه را به ولايت و حكومت سرايت داد.


(١٩) اين توضيح با اصل عدم ولايت در زن منافات ندارد. به زودى اين اصل را توضيح مى‌دهيم و آن را نقد مى‌كنيم. در اينجا به نقد مسأله ديگرى (اختصاص مرد به حكومت و ولايت) كه با آن متفاوت است مى‌پردازيم. به نظر ما استفاده اين اختصاص از آيه (وللرجال عليهن درجةً» نيازمند دليل است، زيرا واژه «درجة» در اين آيه گويا نيست و بدين جهت نمى‌توان معناى درجه را به ولايت و حكومت تعميم داد، علاوه بر آنكه احتمال دارد منظور از آن، فقط حقّ طلاق و قيمومت در داخل خانواده باشد.