مسلمانان مى‌شود؛ اما اين كه در مورد اجماع، امام (ع) تنها كسى است كه به ارشاد اقدام مى‌كند، به اين دليل است كه او آشناترين مردم به حكم واقعى است؛ اما در اجماع لطفى، ارشاد مختص امام (ع) است.

٢. وجوب ارشاد در اجماع تقريرى به حكم شرع است، به خلاف اجماع لطفى كه گفتيم وجوب ارشاد و هدايت براساس حكم عقل عملى است. (٤٩)

٥. اجماع حدسى

اجماع حدسى، اجماعى كه بر اساس نظر و اجتهاد، سبب كشف قطعى يا نزديك به قطع از حكم شرعى مى‌شود. اين اجماع با ملازمه و حساب احتمالات، كاشف از قول معصوم است.

گاهى اجماع حدسى گفته مى‌شود و مقصود از آن، هر اجماعى است كه از طريق حس حاصل نشده باشد؛ مانند اجماع لطفى.

مبانى حجّيت اجماع

دو مبناى مهم در حجّيت اجماع وجود دارد:

١. مبناى استقلالى كه مبناى اهل سنت است؛

٢. مبناى كشفى كه مبناى شيعه اماميه است.

منظور از مبناى استقلالى اين است كه اجماع، به طور مستقل و قطع نظر از اين كه كاشف از رأى معصوم (ع) باشد، از حكم شرعى حاكى است. بر اين اساس، اجماع، يكى از ادله اربعه است به خلاف مبناى كشفى كه مطابق اين مبنا، اجماع به واسطه اين كه كاشف از رأى معصوم است، از حكم شرعى حكايت دارد. بر اين اساس، اجماع يكى از ادله اربعه نيست؛ زيرا طبق اين مبنا، تابع سنت و كاشف از آن است؛ پس معنا ندارد در عرض سنت قرار گيرد.

(٤٩) مفاتيح الاصول، ص ٤٩٧؛ حاشيه مشكينى بر كفايه، ج٣، ص٢٣٥.