فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٨٨ - دليل/ اسماوصفات
دلدارى محمّد صلى الله عليه و آله
--) همين مدخل، دلدارى به ابوبكر
دلدارى ملائكه
--) همين مدخل، دلدارى به ابراهيم عليه السلام، دلدارى به لوط عليه السلام
دلدارى موسى عليه السلام
--) همين مدخل، دلدارى به بنىاسرائيل، دلدارى به خانواده
دلدارى يوسف عليه السلام
--) همين مدخل، دلدارى به بنيامين
دلو
دلو، ظرفى فلزى يا چرمى كه به وسيله آن از چاه آب كشند. [١] در اين مدخل از واژه «دلو» و «تدلوا» استفاده شده است.
آبكشى با دلو
١. دلو وسيله آب كشيدن از چاه در عصر يوسف عليه السلام:
وَ جاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وارِدَهُمْ فَأَدْلى دَلْوَهُ ....
يوسف (١٢) ١٩
٢. آبكشى با دلو از سوى آبآور كاروان عامل بالا آمدن يوسف عليه السلام از چاه و نجات وى:
وَ جاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وارِدَهُمْ فَأَدْلى دَلْوَهُ قالَ يا بُشْرى هذا غُلامٌ وَ أَسَرُّوهُ بِضاعَةً وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِما يَعْمَلُونَ.
يوسف (١٢) ١٩
٣. افكندن دلو در چاه از سوى آبآور كاروان به منظور آب كشيدن:
وَ جاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وارِدَهُمْ فَأَدْلى دَلْوَهُ ....
يوسف (١٢) ١٩
دلو انداختن
تشبيه به دلو انداختن
٤. تشبيه رشوه دادن به حاكمان به افكندن دلو در چاه:
وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ. [٢]
بقره (٢) ١٨٨
نجات با دلو
٥. خارج شدن يوسف عليه السلام از چاه به همراه دلو:
وَ جاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وارِدَهُمْ فَأَدْلى دَلْوَهُ قالَ يا بُشْرى هذا غُلامٌ ....
يوسف (١٢) ١٩
دليل/ اسماوصفات
دليل، صفت مشبّهه از «دلّ، يَدُلُّ» و از اوصاف فعل خدا، به معناى هدايت و ارشاد و توفيق كردار درست به بندگان از سوى خداوند است. [٣] نسبت فعل اين
[١] . فرهنگ فارسى، ج ٢، ص ١٥٥٥، «دلو»
[٢] . در آيه رشوه دادن به حاكمان به دلو انداختن تشبيه شده؛ زيرا همانگونه كه طلبكننده آب از چاه مقصود خود را با افكندن دلو نزديك مىكند، رشوهدهنده نيز حكم دور از انتظار خود را با رشوه نزديك مىنمايد. (تفسير كبير، ج ٥، ص ١٣٠)
[٣] . اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج ١، ص ٤٧٠