فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢٣٣ - مالك ديه
وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ ....
بقره (٢) ١٧٨
ديه قتل مؤمنان
--) همين مدخل، ديه قتل خطايى و ديه قتل عمد
ديه كافر
١٧. لزوم پرداخت ديه در صورت كشتن كافرى از كافران همپيمان با مسلمانان:
... وَ إِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ ... [١]
نساء (٤) ٩٢
١٨. عدم لزوم پرداخت و ديه كافر در صورت دشمن بودن با مسلمانان و معاهد نبودن:
... وَ إِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ ... [٢]
نساء (٤) ٩٢
عاقله و ديه
--) همين مدخل، احكام ديه
عفو ديه
١٩. عفو و بخشش ديه از سوى اولياى مقتول امرى پسنديده و مورد ترغيب خداوند:
... وَ دِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ... [٣]
نساء (٤) ٩٢
قصاص بعد از ديه
٢٠. قصاص قاتل بعد از گرفتن ديه از وى از سوى اولياى دم موجب عذاب دردناك:
... فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ ذلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ. [٤]
بقره (٢) ١٧٨
گرفتن ديه
٢١. عدم سختگيرى در گرفتن ديه در فرض توافق با قاتل مورد توصيه خداوند:
... فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ ... [٥]
بقره (٢) ١٧٨
مالك ديه
٢٢. اولياى مقتول مالكان ديه:
وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلَّا خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ دِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ....
نساء (٤) ٩٢
[١] . بنا بر آن كه ضمير در «كان» متعلّق به مقتول بدون وصف ايمان باشد. به قرينه فرض سابق در آيه كه در آنجا قيد ايمان تصريح شده است
[٢] . بنا بر آن كه ضمير در «كان» متعلّق به مقتول بدون وصف ايمان باشد. به قرينه فرض سابق در آيه كه در آنجا قيد ايمان تصريح شده است
[٣] . مراد از «يصّدّقوا» بخشش ديه است و تعبير به صدقهاشاره به آن است كه گذشت از ديه در واقع صدقه دادن است
[٤] . بنا بر اينكه «ذلك» اشاره به گرفتن ديه و يا عفو باشد. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٤٨٠)
[٥] . امام صادق عليه السلام در تفسير آيه فرمود: سزاوار است كسى كه صاحب حق خون است و با برادرش درباره ديه توافق كرده است در گرفتن آن سختگيرى نكند. (الكافى، ج ٧، ص ٣٥٨، ح ١)