آمده است. [١] در اين مدخل، دوستى بين انسانها با انسانها، با خداوند و با شيطان مورد نظر است و از واژه‌هاى‌ «ودّ»، «الف»، «خليل»، «ولى»، «حُبّ»، «قرين»، «صديق»، «رفيق»، «صاحب» و مشتقّات آنها استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار دوستى، دوستى با استهزاگران، دوستى با انبيا، دوستى با خدا، دوستى با دشمنان خدا، دوستى با كافران، دوستى با مسيحيان، دوستى با مؤمنان، دوستى با يهود و دوستى مؤمنان.

ادّعاى دوستى‌

١. ادّعاى دوستى و عشق به خداوند، از جانب يهوديان:

وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى‌ نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ‌ ....

مائده (٥) ١٨

٢. ادّعاى دوستى و عشق به خداوند، از جانب مسيحيان:

وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى‌ نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ‌ ....

مائده (٥) ١٨

٣. ادّعاى انحصار دوستى خداوند به قوم يهود از سوى اين قوم:

قُلْ يا أَيُّهَا الَّذِينَ هادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِياءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ‌ ....

جمعه (٦٢) ٦

تناسب در دوستى‌

٤. گرفتارى كافران و دشمنان دين با دوستانى اغواگر و متناسب با خودشان، از سوى خداوند:

وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ‌ ... [٢]

فصّلت (٤١) ٢٥

حقوق دوستى‌

٥. تبيين حقوق دوستى از جانب پروردگار، شايسته تعقّل و رعايت:

... وَ لا عَلى‌ أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ‌ ... أَوْ صَدِيقِكُمْ‌ ... كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ. [٣]

نور (٢٤) ٦١

٦. استفاده از خوراكيهاى موجود در منازل دوستان، از حقوق دوستى:

لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى‌ حَرَجٌ‌ ... وَ لا عَلى‌ أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ‌ ... أَوْ صَدِيقِكُمْ‌ ....

نور (٢٤) ٦١

٧. احسان به دوست و همراه، از جمله حقوق او:

وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً ... وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ‌ ....

نساء (٤) ٣٦

دوستان خدا

٨. دوستان حقيقى خداوند، پيروان پيامبر صلى الله عليه و آله:

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ.

آل‌عمران (٣) ٣١

٩. پيامبر صلى الله عليه و آله مأمور فراخوانى دوستان خداوند به پيروى از خويش:

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ‌

[١] . فرهنگ سخن، ج ٤، ص ٣٤٠٨، «دوستى»

[٢] . يك معناى «قيّضنا لهم»، «بدّلنا لهم» است؛ يعنى براى دوست شدن با گروه خاصّ تبديل و ايجاد سنخيّت لازم است. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ١٥)

[٣] . «لعلّكم تعقلون» يعنى تعاليم دين را بدانيد و عمل كنيد. (الميزان، ج ١٥، ص ١٦٦)