وَ إِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ وَ مِنْكَ وَ مِنْ نُوحٍ وَ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى‌ وَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَ أَخَذْنا مِنْهُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً لِيَسْئَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ وَ أَعَدَّ لِلْكافِرِينَ عَذاباً أَلِيماً. [١]

احزاب (٣٣) ٧ و ٨

٢٢. آشكار شدن راستگويى توبه‌كنندگان واقعى، در ميدان عمل و تكاليف دشوار:

قُلْ لِلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلى‌ قَوْمٍ أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ فَإِنْ تُطِيعُوا يُؤْتِكُمُ اللَّهُ أَجْراً حَسَناً وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا كَما تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً.

فتح (٤٨) ١٦

٢٣. امتحان انسانها با بلايا، موجب بروز ميزان راستگويى افراد در ادّعاى ايمان خود:

أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ‌ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ.

عنكبوت (٢٩) ٢ و ٣

پاداش راستگويى‌

--) همين مدخل، راستگويان، پاداش راستگويان‌

تحقيق از راستگويى‌

٢٤. لزوم تحقيق و تفحص براى اثبات راستگويى فاسق، در خبرهايش:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى‌ ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ.

حجرات (٤٩) ٦

دعا براى راستگويى‌

٢٥. دعاى ابراهيم عليه السلام به درگاه خدا، براى تداوم راه رسالت وى، در امّتهاى آينده، به وسيله گويندگانى راستگو (انبيا):

وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْراهِيمَ‌ وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ. [٢]

شعراء (٢٦) ٦٩ و ٨٤

٢٦. اجابت درخواست ابراهيم عليه السلام در اعطاى زبانى راستگو به وى، با بعثت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله:

وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْراهِيمَ‌ وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ. [٣]

شعراء (٢٦) ٦٩ و ٨٤

دعوت به راستگويى‌

٢٧. دعوت خداوند از مؤمنان، به راستگويى و درستى در عمل:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ.

توبه (٩) ١١٩

[١] . برخى گفته‌اند: «ليسأل ...» بيان علّت و غايت براى اخذميثاق است. (روح‌المعانى، ج ١٢، جزء ٢١، ص ٢٣٤)

[٢] . برخى از مفسّران، «لسان صدق» را به انسانهاى صادق- كه همان پيامبران الهى‌اند- تفسير كرده، آن را همخوان با آيه «و تركنا عليه فى‌الآخرين» (صافات ٣٧/ ١٠٨) دانسته‌اند. (الميزان، ج ١٥، ص ٣٧)

[٣] . برخى گفته‌اند: مقصود از «لسان صدق»، فرزندى صادق است كه در امّت خاتم به خدا دعوت كرده، حق را بر پا مى‌دارد كه مقصود، حضرت محمّد صلى الله عليه و آله است. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٣٠٤)