فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١٣٩ - دوستى
السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ.
دخان (٤٤) ٩ و ١٠
عوامل دود عذاب
٢١. شك و شبهه و بيهودهگرايى، عامل تهديد كافران به دود عذاب:
بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ.
دخان (٤٤) ٩ و ١٠
دود فراگير
--) همين مدخل، دود در آستانه قيامت
دود متراكم
٢٢. آتش گداخته و دودهاى متراكم، مانعى جدّى در برابر جنّ و انس براى گريز از صحنه قيامت:
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا ...
يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَ نُحاسٌ فَلا تَنْتَصِرانِ. [١]
الرّحمن (٥٥) ٣٣ و ٣٥
٢٣. فضاى جهنّم، آكنده از دود به شدّت سياه و متراكم:
وَ ظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ.
واقعه (٥٦) ٤٣
٢٤. فراگيرى دود متراكم و آشكار در آستانه قيامت بر كفرپيشگان:
فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ هذا عَذابٌ أَلِيمٌ.
دخان (٤٤) ١٠ و ١١
دود و آسمان
٢٥. دود بودن آسمان، قبل از شكلگيرى آن:
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ ....
فصّلت (٤١) ١١
نيز--) همين مدخل، خلقت از دود
سايه دود
٢٦. سايه دود آتش جهنّم، فاقد خاصيّت سايهها:
وَ ظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ لا بارِدٍ وَ لا كَرِيمٍ.
واقعه (٥٦) ٤٣ و ٤٤
انْطَلِقُوا إِلى ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ لا ظَلِيلٍ ... [٢]
مرسلات (٧٧) ٣٠ و ٣١
٢٧. سايه دود آتش جهنّم، فاقد خاصيّت خنككنندگى و خوشايندى:
وَ ظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ لا بارِدٍ وَ لا كَرِيمٍ.
واقعه (٥٦) ٤٣ و ٤٤
٢٨. سايه دود آتش جهنّم، بىتأثير در جلوگيرى از حرارت:
انْطَلِقُوا إِلى ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ ... وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ.
مرسلات (٧٧) ٣٠ و ٣١
دوزخ
--) جهنّم
دوستى
دوستى به معناى يارى، رفاقت، عشق و محبّت [٣] و نيز به معناى آشنايى توأم با مهر و محبّت و عشق
[١] . «نحاس» به معناى دود بدون شعله آتش است (لسانالعرب، ج ١٤، ص ٧١، «نحس») و نكره آمدن آن بيانگر شدّت و غلظت آن است
[٢] . در اين آيه، دود «سايه» ناميده شده است. (مجمعالبيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٦٣٣)
[٣] . فرهنگ فارسى، ج ٢، ص ١٥٧٨، «دوستى»