وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلى‌ رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ.

انعام (٦) ١٠٨

٢. دشمنى‌

٣٤. دشمنى و عداوت جاهلانه، زمينه‌ساز دشنام و ناسزاگويى:

انعام (٦) ١٠٨

٣. كفر

٣٥. كفرورزى، عامل دشنام و ناسزاگويى:

وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً.

نساء (٤) ٦٤

كيفر دشنام‌

٣٦. گرفتارى دشنام‌دهندگان به عذاب دردناك آخرتى:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا وَ اسْمَعُوا وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ أَلِيمٌ.

بقره (٢) ١٠٤

٣٧. ناسزاگويى به آيات الهى و پيامبر صلى الله عليه و آله درپى‌دارنده عذاب:

حَتَّى إِذا أَخَذْنا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذابِ إِذا هُمْ يَجْأَرُونَ‌ مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ سامِراً تَهْجُرُونَ.

مؤمنون (٢٣) ٦٤ و ٦٧

٣٨. دشنام، زمينه‌ساز ابتلا به عذاب خفّت‌بار الهى:

عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِكَ زَنِيمٍ‌ سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ.

قلم (٦٨) ١٣ و ١٦

نهى از دشنام‌

--) همين مدخل، احكام دشنام‌

نيز--) افترا، اهانت‌

دعا

دعا در لغت به معناى درخواست انجام دادن چيزى است‌ [١] و به معانى مختلفى همچون استغاثه و عبادت‌ آمده است. [٢] كسى كه از او درخواست مى‌شود بايد بالاتر از درخواست‌كننده باشد. [٣] دعا و درخواست از خداوند در قرآن گوناگون آمده است: ١. توحيد و ثناى الهى؛ ٢. طلب عفو و رحمت؛ ٣. خواستن بهره دنيايى. نامگذارى به دعا بدين جهت است كه انسان در اين موارد كلام خويش را به «يا اللّه»، «يا ربّ»، «يا رحمن» آغاز مى‌كند. [٤] لازم به ذكر است كه مفاهيم‌ ديگرى همچون استغفار، استعاذه، استغاثه و استعانت گرچه به نوعى معناى دعايى دارند، ليكن از آنجا كه هر يك مدخل مستقلّى است، مباحث مربوط به آنها در جايگاه خودش آمده است. در اين مدخل درخواست از خداوند مورد نظر است و از واژه‌

[١] . معجم الفروق اللغويّه، ص ٥٣٤

[٢] . لسان‌العرب، ج ٤، ص ٣٥٩، «دعا»

[٣] . معجم الفروق اللغويّه، ص ٢٣١

[٤] . لسان‌العرب، ج ٤، ص ٣٥٩، «دعا»