وَ قالَ يا بَنِيَّ لا تَدْخُلُوا مِنْ بابٍ واحِدٍ وَ ادْخُلُوا مِنْ أَبْوابٍ مُتَفَرِّقَةٍ ... وَ لَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ‌ ....

يوسف (١٢) ٦٧ و ٦٨

دربهاى متعدّد

٣٥. قصر و خانه زليخا، داراى دربهاى متعدّد:

... وَ غَلَّقَتِ الْأَبْوابَ‌ ....

يوسف (١٢) ٢٣

٣٦. خانه، داراى دربهاى متعدّد، نشان مرفّه بودن و ثروتمندى صاحب آن:

وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ‌ وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ.

زخرف (٤٣) ٣٣ و ٣٤

٣٧. شهر منفيس، داراى دربهاى متعدّد:

وَ قالَ يا بَنِيَّ لا تَدْخُلُوا مِنْ بابٍ واحِدٍ وَ ادْخُلُوا مِنْ أَبْوابٍ مُتَفَرِّقَةٍ ... وَ لَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ‌ ... [١]

يوسف (١٢) ٦٧ و ٦٨

٣٨. قصر يوسف، داراى دربهاى مختلف:

وَ قالَ يا بَنِيَّ لا تَدْخُلُوا مِنْ بابٍ واحِدٍ وَ ادْخُلُوا مِنْ أَبْوابٍ مُتَفَرِّقَةٍ ... [٢]

يوسف (١٢) ٦٧

نيز--) همين مدخل، دربهاى آسمان، دربهاى بهشت، دربهاى جهنّم‌

گشوده شدن درب‌

--) همين مدخل، دربهاى آسمان، دربهاى بهشت، دربهاى جهنّم و دربهاى قصر زليخا

درخت‌

درخت به گياه بزرگ و سِتَبر كه داراى ريشه و ساقه و شاخه‌ها باشد [٣] گفته مى‌شود. معادل عربى آن «شجر» است كه به معناى روييدنيهاى ساقه‌دار مى‌باشد.

معناى «شجر» عام‌تر از معناى درخت است، زيرا در قرآن به گياه كدو هم درخت گفته شده است. درختان خاص مانند انار، انگور و ... در مدخلهاى مستقل مطرح شده‌اند و در اين مدخل، محدوده معناى درخت بحث شده و از واژه‌هاى‌ «شجر»، «جنّت» و اسامى درختان خاص استفاده شده است.

اهمّ عناوين: بارورى درخت، تنوّع درخت، درخت آتش‌زا، درخت بى‌خار، درخت پاك، درخت پليد، سجده درخت، فوايد درخت.

انقياد درخت‌

--) همين مدخل، سجده درخت‌

بارورى درخت‌

١. جا به جايى گرده‌هاى نر به وسيله بادها، براى بارور ساختن درختان:

وَ أَرْسَلْنَا الرِّياحَ لَواقِحَ‌ ... [٤]

حجر (١٥) ٢٢

[١] . مراد از «ابواب متفرّقة» در آيه، درهاى شهر منفيس است. (تفسير التحريروالتنوير، ج ٧، جزء ١٣، ص ٢٠)

[٢] . بنا بر اينكه مراد از «ابواب»، درهاى قصر يوسف باشد

[٣] . فرهنگ فارسى، ج ٢، ص ١٥٠٦، «درخت»

[٤] . «لواقح» جمع «لاقحه» از مادّه «لقح» به معناى بارور كردن است؛ (مفردات، ص ٧٤٤، «لقح») مرحوم قمى مى‌گويد: مراد، بادهايى است كه درختان را بارور مى‌كند. (تفسير قمى، ج ١، ص ٣٧٧)