فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١٥٨ - خوشه و دانه
خوش اخلاقى
--) حسن خلق
خوشبختى
--) رستگارى
خوشه
خوشه به معناى چند دانه ميوه به هم پيوسته كه از شاخه درخت يا ساقه گياه آويزان باشد؛ مثل خوشه انگور و خوشه خرما. [١] در اين مدخل از واژه «سنبل» و جمع آن، و «قنوان»، «العرجون القديم» و «طلع نضيد»، استفاده شده است.
تشبيه به خوشه
١. تشبيه ماه، پس از طى منازل، به بند شاخه خشك خوشه خرما:
وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ.
يس (٣٦) ٣٩
٢. سنگ گلهاى لايه لايه متراكم فرو ريخته بر قوم لوط به صورت عذاب، همانند خوشه:
وَ لَمَّا جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً ... وَ جاءَهُ قَوْمُهُ ...
فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا ... أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ. [٢]
هود (١١) ٧٧ و ٧٨ و ٨٢
خوشه در رؤيا
٣. هفت خوشه خشك، بخشى از رؤياى پادشاه مصر:
وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى ... وَ سَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ يابِساتٍ ....
يوسف (١٢) ٤٣
٤. تعبير هفت خوشه گندم خشك در رؤياى پادشاه مصر، به هفت سال خشكسالى از سوى يوسف عليه السلام:
يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا ... وَ سَبْعِ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ يابِساتٍ ... ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذلِكَ سَبْعٌ شِدادٌ يَأْكُلْنَ ما قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تُحْصِنُونَ.
يوسف (١٢) ٤٦ و ٤٨
٥. هفت خوشه سبز، بخشى از رؤياى پادشاه مصر:
وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى ... وَ سَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ يابِساتٍ ....
يوسف (١٢) ٤٣
٦. تعبير هفت خوشه سبز در رؤياى پادشاه مصر، به هفت سال آبادانى از سوى يوسف عليه السلام:
يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا ... وَ سَبْعِ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ ... ء قالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَباً فَما حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ.
يوسف (١٢) ٤٦ و ٤٧
خوشه و دانه
٧. امكان پيدايش هفت خوشه، از يك دانه:
... كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ ....
بقره (٢) ٢٦١
٨. امكان پديد آمدن صد دانه، از يك خوشه:
... كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ ....
بقره (٢) ٢٦١
[١] . فرهنگ فارسى، ج ١، ص ١٤٦٠، «خوشه»
[٢] . «نضد» يعنى بعضى بر روى بعضى ديگر قرار گرفته و چيده شده است. (مجمعالبحرين، ج ٣، ص ١٥١، «نضد») «منضود» در آيه، يعنى پشت سر هم، كه يكى در كنار ديگرى قرار داشت. (مجمعالبيان، ج ٥-/ ٦، ص ٢٨٢)