لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ... وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً وَ مَغانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَها ... فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ‌ ....

فتح (٤٨) ١٨-/ ٢٠

خير

خير، چيزى است كه مورد رغبت همگان باشد؛ مانند عقل، عدل، فضل، چيز نافع، و ضدّش شرّ است. خير بر دو گونه است: «مطلق»، و آن چيزى است كه در هر حال و نزد هر كسى مورد رغبت باشد و خير و شرّ «مقيّد»، و آن اينكه براى يكى خير، و براى ديگرى شرّ باشد؛ مانند مال. خير و شرّ بر دو وجه گفته مى‌شود:

يكى اينكه اسم باشد، مانند «و لتكن منكم أُمّةٌ يدعون إلى الخير»، [١] و دوم اينكه وصف باشد و فرض وصف‌ بودن بر معناى افعل تفضيل است؛ مثل «نأت بخير منها» [٢]. [٣] در اين مدخل از خير با همه اقسامش (مطلق‌ و مقيّد، اسمى و وصفى در آنجا كه به نوعى در مقابل شرّ قرار گرفته و يا نفى شرّ باشد) و از همين واژه و مشتقّات آن و از بعضى آيات با توجّه به روايات يا قراين استفاده شده است.

اهمّ عناوين: بهره‌مندى از خير، پندار خير، خير بودن همسر، علم به خير، كسب خير، مصاديق خير، منشأ خير و موانع خير.

اجتناب از خير

١. اجتناب كافران از خير (توبه)، موجب عذاب دردناك الهى براى آنان:

... فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ‌ ... وَ بَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِيمٍ.

توبه (٩) ٣

٢. ترجيح زندگى دنيا بر آخرت، برابر با اجتناب از خير:

بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ ....

اعلى (٨٧) ١٦ و ١٧

اخفاى خير

٣. مخيّر بودن انسان، در مخفى كردن خير و خوبيهاى خود به احسان‌كنندگان:

إِنْ تُبْدُوا خَيْراً أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوءٍ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا ... [٤]

نساء (٤) ١٤٩

اخلاق خير

٤. داشتن اخلاق خير و نيك، از ويژگيها و اوصاف زنان بهشتى:

فِيهِنَّ خَيْراتٌ حِسانٌ. [٥]

الرّحمن (٥٥) ٧٠

[١] . آل‌عمران (٣) ١٠٤

[٢] . بقره (٢) ١٠٦

[٣] . مفردات، ص ٣٠٠-/ ٣٠١، «خير»

[٤] . «ان تبدوا خيراً» يعنى اگر نسبت به كسى كه به شما احسان كرده، سخن خوب داشته باشيد، و «أو تخفوه» يعنى يا اظهار خير را ترك كنيد و آن را آشكار نكنيد. (جامع‌البيان، ج ٤، جزء ٦، ص ٧)

[٥] . «خيرات حسان» يعنى زنانى داراى اخلاق خير و نيكو صورت. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٣١٩)