عَلَيْهِ فَنادى‌ فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ‌ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ.

انبياء (٢١) ٨٧ و ٨٨

نيز--) يونس عليه السلام‌

نيز--) اصحاب سبت، باد، حمل و نقل، صيد، كشتى، كشتيرانى، ماهى و موج‌

دژ

--) قلعه‌

دزدى‌

--) سرقت‌

دست‌

در اين مدخل از واژه‌هاى‌ «يد» و مشتقّات آن و «تصديه»، «جناح»، «كفّ»، «يمين» و «شمال» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: اعجاز با دست، بريدن دست، دست راست، دست مؤمنان، قطع دست، نورانيّت دست.

ادراك دست‌

١. ادراك و شعور دستها، نسبت به اعمال انسان در دنيا:

يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ‌ ... [١]

نور (٢٤) ٢٤

الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى‌ أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ.

يس (٣٦) ٦٥

اعجاز با دست‌

--) همين مدخل، دست موسى‌

بريدن دست‌

--) همين مدخل، دست زنان مصر

بيعت با دست‌

٢. بيعت مسلمانان به وسيله دست خويش با محمّد صلى الله عليه و آله، در بيعت رضوان:

إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ‌ ... ء لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ....

فتح (٤٨) ١٠ و ١٨

تخريب با دست‌

--) همين مدخل، دست مؤمنان، دست يهوديان‌

تنبيه با دست‌

--) همين مدخل، دست ايّوب‌

جزيه با دست‌

٣. لزوم پرداخت جزيه با دست اهل‌كتاب، به نشانه خضوع و تسليم در برابر حكومت اسلامى:

قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ‌ ... حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ. [٢]

توبه (٩) ٢٩

[١] . گواهى و سخن گفتن دستها و اعضاى بدن در قيامت، مستلزم ادراك و شعور آنها در دنيا است. (الميزان، ج ١٧، ص ٣٧٨)

[٢] . مقصود از «صاغرون» در آيه، پرداخت جزيه به نشانه خضوع و تسليم آنان در برابر حكومت اسلامى است، نه تحقير و اهانت آنها از سوى مسلمانان. (همان، ص ٢٤٢)