فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٨٧ - احكام خمس
٦. مفاسد
٢١. شرب خمر، درپىدارنده مفاسد:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ ... مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ. [١]
مائده (٥) ٩٠
تاريخ شرب خمر
٢٢. شرب خمر، كارى رايج در مصر باستان:
يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُما فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْراً ... [٢]
يوسف (١٢) ٤١
٢٣. رواج شرب خمر، در عصر بعثت:
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ ... قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ ....
بقره (٢) ٢١٩
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ ... رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ ....
مائده (٥) ٩٠
وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً ....
نحل (١٦) ٦٧
ضرر شرب خمر
٢٤. بيشتر بودن ضرر شرابخوارى، نسبت به منافع آن:
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ ... قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ ...
وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما ... [٣]
بقره (٢) ٢١٩
منافع خمر
٢٥. كمتر بودن منافع خمر، نسبت به ضرر آن:
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ ... قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما ....
بقره (٢) ٢١٩
نيز--) مستى
خمس
خمس در لغت به معناى يك پنجم است [٤] و در اصطلاح، حقّى است كه خداوند براى خود و بنىهاشم در اموال مردم قرار داده است. [٥] در اين مدخل از واژه «خُمُس» استفاده شده است.
احكام خمس
١. وجوب پرداخت خمسِ استفادههاى مالى، هر چند اندك، از ناحيه استفادهبرنده:
وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ ... [٦]
انفال (٨) ٤١
٢. وجوب پرداخت خمس غنايم جنگى، از ناحيه پيكارگران مسلمان:
وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ ....
انفال (٨) ٤١
[١] . انتساب خمر به عمل شيطان به جهت مفاسدى استكه در آن وجود دارد و شيطان به آنها فرمان مىدهد. (مجمعالبيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٧٠)
[٢] . منظور از «ربّه»، پادشاه مصر است
[٣] . كلمه «إثم» به قرينه مقابل آن (منافع)، مىتواند به معناى زيان باشد
[٤] . لغتنامه، ج ٦، ص ٨٧٤٠، «خمس»
[٥] . جواهرالكلام، ج ١٦، ص ٢
[٦] . «غُنْم» به معناى مطلق فايده بردن، استعمال شده است. (مفردات، ص ٦١٥، «غنم») برداشت مزبور مبتنى بر اين است كه «من شىء» توضيحى باشد براى «ما» ى موصوله كه دلالت مىكند بايد خمس فايده به دست آمده- هر چند اندك باشد- پرداخت شود