فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٥٠ - خلافت
٢. تلاوت آياتالرّحمان
٤٠. تلاوت آياتالرّحمان، زمينهساز خضوع انبيا:
أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَ مِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْراهِيمَ وَ إِسْرائِيلَ وَ مِمَّنْ هَدَيْنا وَ اجْتَبَيْنا إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُكِيًّا.
مريم (١٩) ٥٨
٣. تلاوت قرآن
٤١. تلاوت آيات قرآن بر علما، بستر خضوع آنها:
قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً.
اسراء (١٧) ١٠٧ و ١٠٩
٤. خطا
٤٢. آگاهى از خطا، مقتضى خضوع در برابر خداوند:
... وَ ظَنَّ داوُدُ أَنَّما فَتَنَّاهُ ... وَ خَرَّ راكِعاً وَ أَنابَ.
ص (٣٨) ٢٤
٥. ربوبيّت
٤٣. ربوبيّت الهى، زمينه خضوع در برابر او:
يا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ ....
آلعمران (٣) ٤٣
٦. نزول آيه آسمانى
٤٤. نزول آيه آسمانى، زمينهساز خضوع انسان در برابر خداوند:
لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ.
شعراء (٢٦) ٣ و ٤
٧. يادآورى آيات الهى
٤٥. يادآورى آيات الهى، درپىدارنده خضوع مؤمنان:
إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً ....
سجده (٣٢) ١٥
قيام خاضعانه
٤٦. لزوم قيام خاضعانه، در پيشگاه خداوند:
... وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ.
بقره (٢) ٢٣٨
نيز--) اخبات، تسليم، تواضع، خشوع و سجده
خَلّاد بن نعمان
خَلّاد بن النّعمان ابن قيس الانصارى. [١] از نظر برخى مفسّران، پس از نزول آيه ٢٢٨ بقره (٢) مبنى بر عدّه نگهداشتن زنان مطلّقه، خلّاد در خصوص عدّه زنانى كه حيض نمىشوند از رسول خدا صلى الله عليه و آله سؤال نمود كه در اين باره آيه ٤ طلاق (٦٥) نازل شد و حكم اين دسته از زنان را مشخّص نمود. [٢]
خِلافت
خلافت [به كسر خاء] به معناى نيابت از غير است، به جهت غيبت منوبعنه يا به علّت مرگش يا به جهت عاجز بودنش و يا به سبب شرافت بخشيدن به نايب. [٣] واژه خليفه در قرآن كريم به معناى جانشين خداوند بر روى زمين آمده است و اين خلافت تمام نمىشود، جز اينكه خليفه در همه شئون وجودى و آثار و احكام و تدابير، حاكى از مستخلف باشد. [٤] در اين مدخل،
[١] . اسبابالنّزول، واحدى، ص ٣٧١
[٢] . اسبابالنّزول، واحدى، ص ٣٧١؛ زادالمسير، ج ٨، ص ٢٩٣؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ١٨، ص ١٠٧
[٣] . مفردات، ص ٢٩٤، «خلف»
[٤] . الميزان، ج ١، ص ١١٥؛ ج ١٧، ص ١٩٤- ١٩٥