روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٠٨ - روز شمار جنگ جمعه ٩ مهر ١٣٦١ ١٣ ذی الحجه ١٤٠٢ ١ اکتبر ١٩٨٢
٦٣٤
"مایکل ساز" مدیر برنامۀ مطالعات مؤسسۀ سیاست خارجی امریکا، با درج مقاله ای در روزنامۀ واشنگتن پست، مهم ترین عوامل ثبات و ماندگاری رژیم بعث عراق را چهار عامل بر شمرد. وی در پایان مقاله، برقراری مجدد روابط عراق با امریکا را نیز ارزیابی کرد. در مقالۀ وی آمده است: «مهم ترین عامل ثبات عراق، نظارت، مراقبت فراگیر و کنترل دائمی است و این امر را نه تنها سرویس های امنیتی عراق انجام می دهند بلکه اعضای حزب بعث و هوادارانش نیز در تمامی جنبه های حیات این کشور جای پایی دارند. در نیروهای مسلح، در اقتصاد، در دولت و در سرویس های اطلاعاتی این کنترل به مراتب کاراتر از آن است که حسنی مبارک در مصر می کند.
... دومین عامل ماندگاری بعثی ها و صدام حسین در عراق، دستاوردهای این رژیم در زمینه های اجتماعی و اقتصادی در دهۀ گذشته است. سرمایه های دولتی مدام به شکم کشاورزی، بهداشت، خدمات اجتماعی و صنایع سرازیر شده و به ویژه قسمتی از این سرمایه به صنایع ساختمانی و پتروشیمی تخصیص یافته است.
این سرمایه گذاری ها خردمندانه تر از آن است که در دیگر کشورهای حوزۀ خلیج فارس، البته جز کویت، شاهدش هستیم. تدابیر اقتصادی و اجتماعی دولت، طبقۀ جدیدی را در عراق به وجود آورده که سرزندگی و آینده اش بستگی نزدیک و مستقیم به بقای رژیم بعثی دارد. با آنکه مشاغل دولتی چندانی به شیعیان داده نمی شود، اما بهره وری از همین مزایا مانع از آن شد که شیعیان سر به شورش بردارند.
عامل سوم تغییر جهت و بازنگری در سیاست خارجی عراق است. در سال های ١٩٧١ تا ١٩٧٨ [١٣٥٠ - ١٣٤٩ تا ١٣٥٧ - ١٣٥٦] عراق به صورت مقر جنبش های تندرو و افراطی عرب در خاورمیانه درآمده بود، از جمله، جبهۀ آزادی بخش خلق عمان که از حمایت شوروی و یمن جنوبی برخوردار بود، گروه وابسته به جرج حبش در سازمان آزادی بخش فلسطین که آن هم از نظر آموزش نظامی و همکاری به شوروی اتکا داشت و تعدادی از گروه های تروریستی یا شبه تروریستی [دیگر که در عراق فعالیت داشتند.] در ١٩٧٨ [١٣٥٧ - ١٣٥٦]، صدام حسین زیان بار بودن ایفای نقش افراطی را درک کرد و بر آن شد تا با اردن، عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی از در آشتی درآید. اقدام وی، کمک های مالی سخاوتمندانۀ این کشورها را در ١٩٧٩ [١٣٥٨ - ١٣٥٧] برای عراق به ارمغان آورد و بدین ترتیب بار سنگین هزینه های سرسام آور جنگ با ایران را کاهش داد. تلاش در راه آشتی جویی با مصر نیز در ١٩٨١ [١٣٦٠ - ١٣٥٩] ثمرۀ خود را نشان داد و مصر جنگ افزار و قطعات یدکی ساخت شوروی را روانۀ عراق کرد. این در حالی بود که شوروی از اجرای تعهدات پیشین خود نسبت به عراق شانه خالی کرد و به صورت یک کشور بی طرف نظاره گر جنگ شد.