«در گرماگرم گفت وگوها و مذاکرات بسیار مهم اقتصادی - سیاسی برای تأمین نیاز گاز اروپای غربی، اطلاعیۀ ترکیه - که ایران موافقت نموده گاز طبیعی به ترکیه بدهد - یک امتیاز مثبت برای غرب محسوب می شود. وزارت خارجۀ ترکیه در دهم سپتامبر [١٩ شهریور] اعلام کرد، این کشور با ایران موافقت نامه ای به امضا رسانده است. این حرکت ایران به دنبال تصمیم این کشور به مسدود کردن یک خط لولۀ گاز به جنوب شوروی و لغو تصمیم به ساختن یک خط لوله گاز جدید صورت می پذیرد. فسخ این قراردادها بر سر اختلاف دو کشور در خصوص صادرات و قیمت گاز ایران بوده است. جالب اینجاست که تصمیم ایران برای عدم فروش گاز به شوروی، این امکان را که شوروی بتواند به سیاست انرژی خود تکیه کرده و از این نیرو بهره برداری کند، از او می گیرد، چراکه اکنون شوروی باید بخشی از گاز طبیعی خود و تجهیزات لولۀ نفتش را صرف ناحیۀ جنوبی خود کند. در زمان شاه سابق ایران، با موافقت فروش گاز به شوروی، این امکان فراهم شده بود که شوروی بتواند تمام گاز خود را به اروپای غربی بفرستد. این روزنامه می افزاید: این تصمیم ایران منافع بیشتری برای غرب دربردارد. وزیر نفت ایران، محمد غرضی اظهار داشت که صدور گاز به ترکیه اولین قدم برای کشیدن گاز به سواحل ترکیه و در نتیجه تأمین گاز مایع برای جنوب اروپا است.»

روزنامه واشنگتن پست در ادامه نوشت: «درصورتی که موافقت نامه ای مطلوب به امضا برسد، منابع دیگری برای تأمین گاز مورد نیاز اروپا خواهد بود که از خالی شدن منابع گازی نروژ، هلند و انگلیس جلوگیری خواهد کرد. حال ارسال ذخایر ایران به کرانه های مدیترانه منابع جدیدی را در اختیار ما می گذارد و در نتیجه احتمال اینکه اروپای غربی اسیر لولۀ نفت شوروی شود را کاهش می دهد. امریکا و هم پیمانانش باید عجله کرده و از این امکان که به طور ضمنی در اعلامیۀ ترکیه وجود دارد، بهره برداری کنند. ایران و ترکیه هر دو به تکنولوژی و کمک مالی برای [احداث خط] لولۀ گاز احتیاج دارند. از سوی دیگر شوروی نیز سریع عمل خواهد کرد، ... از یک طرف ایران را تهدید می کند که فعالیت مسکو را برای بی ثبات کردن ایران افزایش خواهد داد و از طرف دیگر برای خرید گاز ایران به قیمت مورد نظر ایران، روی خوش نشان می دهد.

سیاست تهدید کردن ایران باید با احتیاط انجام گیرد، زیرا مقامات ایران علناً به سیاست شاه برای فروش گاز به شوروی جهت حفظ دوستی و صلح در مرزهای مشترک انتقاد کرده اند. اگر امریکا بتواند از این منابع جدید اقتصادی و سیاسی بهره برداری لازم را به عمل آورد، یک اقدام بسیار عاقلانه جهت انجام ضدحمله علیه سیاست لولۀ گاز شوروی است و این اقدام می تواند از نظر اقتصادی به نفع هم پیمانان او باشد.»[١]

[١] ٢٥. همان، صص ٧-٨ ، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، ٢/٧/١٣٦١.