روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٣٣٨ - روزشمار جنگ سه شنبه /٢٣ شهریور ١٣٦١ /٢٥ ذیعقده ١٤٠٢ /١٤ سپتامبر ١٩٨٢

سه ماه پس از آن سناریو عوض شد. زیرا ایران با متقاعد نمودن سوریه برای جلوگیری از جریان صدور نفت عراق از طریق خاک آن کشور توانست میزان صدور نفت عراق را به کمتر از نیم میلیون بشکه در روز کاهش دهد. علاوه بر آن، پس گرفتن خرمشهر و وارد آمدن ضربه های کاری به ارتش عراق امیدهای فعال شدن ترمینال های نفتی عراق از طریق خلیج فارس را در کوتاه مدت بر باد داد ... درحالی که ذخایر نفتی چند ملیتی ها رو به پایان است که به زودی، به هنگام پاییز آینده، تقاضا ها رو به افزایش خواهد نهاد.»

مسلم مدیا دربارۀ اثرات کاهش صدور نفت عراق بر کشورهای حاشیه خلیج فارس که حامی عراق هستند می نویسد: «کاهش فوق العاده میزان صدور نفت عراق دارای پیچیدگی هایی جدی است. برای اولین بار طی سال های متمادی کشورهایی مانند کویت، ناگزیر گردیده اند که از ذخایر ارزی خود برای ایجاد تعادل و موازنه در بودجه کشور، برداشت کنند. علاوه بر آن، اینها مجبورند فشارهای زیادتری را به ذخایر ارزی خود وارد آورند تا بتوانند نیازهای روزافزون اقتصادی عراق را برآورده سازند.»

مسلم مدیا دربارۀ نقش عربستان در بازار نفت نیز می نویسد: «عربستان سعودی مسئول اصلی این مازاد تولید فعلی در بازار نفت جهانی است. حدود سه سال است که این کشور به طور بی وقفه ای تولید خویش را افزایش داده است تا خیال اربابان امریکایی خود را از نگرانی مربوط به کاهش تولید نفت ایران به خاطر انقلاب و نیز کاهش دوباره استخراج نفت به دنبال آغاز جنگ عراق و ایران، آسوده سازد. موفقیت آشکار ایران برای استخراج، صدور و یافتن خریدار برای نفتش، عربستان را شدیداً رنجانده و آنان را نسبت به این مسئله هشیار کرده است که ایران بازار از دست رفته عراق را نیز تصاحب نموده است: مسئله مشکل و واضحی که وجود دارد این است که پس از پایان جنگ عراق و ایران و از سرگرفته شدن تولید نفت عراق، عربستان و دیگر کشورهای عرب حوزه خلیج فارس ناگزیرند برای تولیدات عراق جا باز کنند و به نفع این کشور از تولیدات خود بکاهند.

تلاش برای تنبیه و تحت فشار قرار دادن ایران در اجلاس اوپک در وین اقدام نومیدانه ای بود که توسط سعودی ها مطرح گردید تا شاید بتوانند وضع را به حالت سابق بازگردانند، قبل از آنکه ایران بتواند روی بازار مواد خام نفتی آنچنان چنگ بیندازد که غیرقابل جبران شود. در واقع وزیر نفت ایران محمد غرضی صریحاً این موضوع را مطرح کرد که عربستان سعودی، بازار نفت ایران را غصب کرده است و بایستی تولیدش را بیشتر از آنچه تا کنون کاهش داده، بکاهد.»[١]

٣٤٦

دکتر حامد الگار استاد دانشگاه برکلی امریکا، در پایان سفر چند روزۀ خود به ایران در نشستی مطبوعاتی به سؤال های متعدد خبرنگاران داخلی و خارجی پاسخ داد. به گزارش کیهان وی در بخشی از سخنان خود «دلیل وقوع جنگ تحمیلی عراق را ناشی از عمل استعمار امریکا به

[١] ٢٧. روزنامه اطلاعات، ٢٣/٦/١٣٦١، ص ٨.