روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٥٥٣ - روزشمار جنگ /دوشنبه /٥ مهر ١٣٦١ /٩ ذی الحجه ١٤٠٢ /٢٧ سپتامبر ١٩٨٢
همکاری با عراق منعقد ساخته بود و از سویی نمی خواست رژیمی را که تحت رهبری آیت الله خمینی در ایران روی کارآمده بود از خود برنجاند. از این رو مدت ها اسلحه روسی به طور غیرمستقیم و از طریق سایر کشورها حمل می گردید تا شوروی بتواند موقعیت بی طرف سیاسی خود را در جنگ ایران و عراق حفظ کند، اما پیداست که در تابستان امسال تغییراتی در محاسبات شوروی به وجود آمده است. شاید شوروی به این نتیجه رسیده که نمی تواند نفوذی در تیم آیت الله خمینی داشته باشد و چون احساس می کند که موقعیت مناسبی هم در جهان عرب ندارد، پس صلاح را در آن دیده که حمل مستقیم سلاح های پیشرفته را به عراق از سر گیرد. هواپیمای بسیار پیشرفته میگ-٢٥ جزء محصولات جدید شوروی است. این هواپیما اخیراً در عملیات هوایی سوریه نیز دیده شده و نیروهای پیمان ورشو در اروپا هم آن را به کار گرفته اند. میگ-٢٥ هواپیمایی است که پیمان ناتو آن را سخت با ارزش می پندارد. به علاوه، چنین پیداست که اتحاد شوروی تانک هایی از نوع تی - ٧٢ و موشک های زمین به هوا موسوم به سام ٨ که کیفیت بهتری یافته است، در اختیار عراق قرار داد. از این موشک ها در سوریه نیز دیده شده است. سؤالی که اکنون مطرح می شود، آن است که آیا افزایش ارسال تجهیزات جنگی که بی شک هدف آن اعاده وجهه شوروی به عنوان دوست اعراب است - که مختصر خدشه ای به آن وارد شده بود - مؤثر واقع می شود؟ شکی نیست که دولت پرزیدنت ریگان در امریکا چنین می پندارد که شوروی معتقد است در این برهه از زمان می بایست به یاران و یاران بالقوه خود نشان دهد که هنوز هم می تواند به طور سریع و مؤثر اقدام کند. وی چنان که شوروی تصور می کند که در حال حاضر قادر به نفوذ قوی و مستقیم در سیاست سوریه و عراق است، دچار اشتباه شده است. پرزیدنت حافظ اسد درحالی که همواره از دریافت سلاح های روسی استقبال کرده است، اما از لحاظ سیاسی فاصله خود را با این کشور حفظ نموده است. این نکته در نحوه برخورد سوریه با بحران کنونی نیز دیده می شود. پرزیدنت حافظ اسد در کنفرانس سران عرب که اخیراً در فاس مراکش برگزار شد، با سایر رهبران عرب هم داستان شد که زمان نمایش یک جبهه متحد فرارسیده و با قطعنامه ای موافقت کرد که در آن وجوهی از انعطاف به چشم می خورد. ... عراق نیز اکنون چنین می پندارد که قادر به تکیه بر حمایت بیشتر کشورهای عرب است. اکنون عراق با رانده شدن نیروهایش به خاک کشور که توسط قوای ایران انجام گرفت، به دفاع از خاک خود یعنی خطه ای عربی پرداخته است و در نتیجه می تواند به طور جدی و با توسل به احساسات، درخواست دفاع از خاک اعراب را بنماید. در این میان شوروی ممکن است با ارسال سلاح های پیشرفته به سوریه و عراق حسن ظن بیشتر اعراب را کسب کند، ولی بعید است که از این طریق در سیاست این دو کشور تغییر عمده ای به وجود آورد.»[١]
[١] ١٩. واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن "رادیو های بیگانه"، ٦/٧/١٣٦١، ص ١٢، رادیو بی.بی.سی، ٥/٧/١٣٦١.