تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات - بهشتى، احمد - الصفحة ٣٧٥ - تنبيه

و استوسع رحمة اللّه و ستسمع لهذا فضل بيان.

ترجمه‌

تنبيه‌

مبادا در نزد تو اين‌گونه تلقّى شود كه سعادت در آخرت، نوعى واحد است. [١] و مبادا در نزد تو اين‌گونه تلقّى شود كه سعادت جز از راه رسيدن به كمال علمى به دست نمى‌آيد. هرچند رسيدن به كمال علمى، نوع سعادت را نوعى اشرف مى‌سازد. [٢]

و مبادا در نزد تو اين‌گونه تلقى شود كه خطاهاى گوناگون، عصمت نجات و رستگارى را قطع مى‌كند؛ بلكه قسمى از جهل و رذيلت‌ [٣]، سبب هلاك جاودانى و عذاب هميشگى مى‌شود و قسمى از رذيلت و حدّى از آن، تنها موجب عذاب محدود و موقّت مى‌گردد و اين، در اقليتى از افراد مردم است.

و به كسى‌كه نجات را بر تعداد كمى منحصر مى‌كند و براى ابد، از اهل جهل و خطاها منصرف مى‌كند، گوش مده. [٤]

و رحمت خدا را وسيع بشمار و به زودى توضيح بيشترى در اين‌باره خواهى شنيد. [٥]

[١] . ممكن است توهّم شود كه سعادت، نوع واحدى است و مخصوص اهل علم است. پاسخ اين است كه چنين نيست.

[٢] . اين قسمت، مكمّل قسمت قبلى است.

[٣] . هر جهل و رذيلتى سبب عذاب جاودانى و خلود در جهنم نيست؛ بلكه جهل مركّب و رذيلتى كه نفس را تاريك و دل را سياه كند و راه بازگشت را ببندد.

[٤] . ممكن است توهّم شود كه بيشتر مردم، گرفتار جهل و خطايند. بنابراين، شر بر آنها غالب است. پاسخ اين است كه همه جهل‌ها و خطاها موجب عذاب دايم نيست.

[٥] . معتزله گفته‌اند: تنها پاكانى كه حق را به برهان شناخته‌اند، اهل نجاتند. شيخ الرئيس مى‌گويد: رحمت خدا بيكران است و تو مبادا رحمتش را محدود شمارى.