تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات - بهشتى، احمد - الصفحة ٣٩٢ - پاسخ اشكال

تقطير خوددارى كنند و هرجا سودمند است، انجام وظيفه كنند.

آب و آتش مادّى با يكديگر متضادّند و هركدام كه بر ديگرى چيره شود، ديگرى را نابود مى‌كند. اگر هر نوعى از انواع مادّى در عالم مجرّدات، داراى يك مثال نورى باشند، ميان مثال‌هاى نورى آنها تضاد و تزاحمى نيست؛ چرا كه آنها به‌حسب وجود خويش از فعليّت تام برخوردارند و هيچ‌گونه سير و پويشى براى رسيدن از نقص به كمال و از قوّه به فعل ندارند و براى همين است كه ميان آنها برخورد و اصطكاكى نيست؛ ولى اين عالم، عالم قوّه و فعل است و هر موجودى با پويندگى خويش مى‌رود كه خود را به فعليّت و كمال برساند. در همين مسير است كه برخورد و اصطكاك پيش مى‌آيد و گاهى زيان‌ها و خسارت‌هايى دامن برخى از موجودات را مى‌گيرد. هرچند اين‌گونه زيان‌ها و خسارت‌ها براى برخى از موجودات ناخوش‌آيند است؛ ولى براى برخى ديگر، خوش‌آيند است و همان نغمه‌اى كه براى بعضى ناموزون است، در نظام كل، موزون و منتظم است. حكيم سبزوارى مى‌گويد: