قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٢٨٣
تحقق اعراض مانند مواردى است كه ذكر شد؛ جز اينكه سه شرط توضيحى ديگر
نيز براى اعراض وجود دارد كه عبارتند از:
الف) اختيارى باشد. بنابراين اعراض به اكراه واقع نمىشود؛
ب) از مصاديق واگذارى نباشد. [١] بنابراين تمليك مالى به غير، به هر نحو از
مصاديق اعراض نيست؛
ج) حاكى از قصد تخصيص مال به مصارفى خاص، مانند وقف از نوع خاص يا
عام، نباشد.
در قوانين مدنى پارهاى كشورهاى غربى از جمله فرانسه و اتريش بر
شرايط عمومى تحقق اعراض بندهاى توضيحى زير نيز افزوده شده است:
الف) اعراض با تحقق عنصر معنوى [٢] و عنصر مادى [٣] واقع مىشود.
ب) اعراض نياز به اعلان ندارد و با تحقق عنصر معنوى و مادى واقع مىشود؛
ج) اعراض بايد به قصد قطع رابطۀ مالكيت با مال صورت بگيرد. پس
رها كردن مالى بدون قصد مزبور، اعراض تلقى نمىشود. براى مثال موردى كه شخص، مالى
را در جايى نظير واگن قطار يا ايستگاه راه آهن يا در مكانهاى مشابه مىگذارد، از
مصاديق اعراض نيست. اموال به سرقت رفته نيز همين حكم را دارد. [٤]
نوعى اعراض از مالكيت در عموم سيستمهاى حقوقى غرب وجود دارد كه مستلزم
كيفر شخص اعراضكننده است. به عنوان مثال، شخصى كه روزنامه يا مجلهاى را پس از
مطالعه و استفاده در پارك يا واگن يا امكنه عمومى ديگر، حتى به قصد اعراض از
مالكيت جا مىگذارد، در صورت شناخته شدن، به علت بر هم زدن نظم محل، دستگير، تعقيب
و به جريمه يا مجازات معين «سلب آزادى» محكوم مىشود. [٥] در اكثر سيستمهاى حقوقى غرب، اعراض بر حقوق
ارتفاقى نيز تعلق مىگيرد [٦] و شرايط تحقق آن عموما مشابه يكديگر است.
[١] The Encyclopedia Americana; Q. V. abandonment.
[٢] internal Will.
[٣] external Will.
[٤] Encyclopedia Britannica; Q. V. abandonment ownership.
[٥] The History of English Low; Vol. ٢.
[٦] Encyclopedia International; Q. V. abandonment.