قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٢٤٣
موارد ديگرى از اين قبيل كه مانع رسيدن هشدار به مخاطب مىشود، ضمان
رامى زايل نمىشود و مسئوليت به عهده او باقى خواهد ماند.
٣. امكان فرار براى خسارتديده. بايد امكان دور شدن از صحنۀ خطر براى مخاطب وجود داشته باشد. اين شرط، خود مستلزم وجود نكات زير است:
- مخاطب زمان كافى براى گريز از صحنۀ خطر داشته باشد؛
- مخاطب توانايى و قدرت جسمى لازم را براى دور شدن از صحنه خطر داشته
باشد؛
- شرايط محيط و اوضاع و احوال صحنۀ خطر، اجازه دور شدن را از محل
خطر به مخاطب بدهد.
در صورت فقدان هر يك از شرايط فوق، ضمان جانى همچنان باقى است؛ يعنى
چنانچه فاصله زمانى هشدار و عمل هشدار دهنده براى مثال ده ثانيه باشد، اما زمان
لازم براى دور شدن از صحنۀ خطر ٢٠ ثانيه باشد و بدين لحاظ از ناحيۀ
جانى صدمهاى به مجنى عليه وارد آيد، هشدار دهنده ضامن است؛ يا در صورتى كه فرد
مخاطب توان جسمى لازم را براى فرار، حتى پس از شنيدن اعلام خطر نداشته باشد، جانى
ضامن خواهد بود. همچنين اگر موانع موجود بر سر راه مخاطب مانع فرار او باشند، حتى
اگر هشدار دهنده هشدار داده و به سمع مخاطب هم رسيده باشد، چون امكان فرار براى
مخاطب نيست، جانى ضامن محسوب مىشود.
چنانچه هشدار دهنده قصد پرتاب تير كند و حذار بگويد و مخاطب او قصد
فرار كند، لكن در يك طرف سگ درندهاى با پارس كردن مانع فرار او باشد و در طرف
ديگر نهر بزرگ و پرآبى كه آب آن با شتاب زياد در جريان است وجود داشته باشد و هيچ
راه فرار ديگرى براى مخاطب نباشد و به قول معروف او راه پس و پيش نداشته باشد،
چنانچه حذار دهنده به گمان اينكه حذار گفته و وظيفهاش را انجام داده است، تيرى را
به قصد شكار رها كند و به طور اتفاق به مخاطب اصابت كند، ضامن است.
چنانچه هشدار حذار دهنده به نحو جامع و كامل به سمع مرمى نرسيده
باشد، مطابق عقيده فقها اين اصابت به نحو خطاى محض است و مسئوليت پرداخت ديه بر
عاقلۀ رامى است.