قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
١٠ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١٢ ص
(٨)
١٣ ص
(٩)
١٤ ص
(١٠)
١٧ ص
(١١)
١٩ ص
(١٢)
٢٠ ص
(١٣)
٢٠ ص
(١٤)
٢٠ ص
(١٥)
٢١ ص
(١٦)
٢٢ ص
(١٧)
٢٤ ص
(١٨)
٢٦ ص
(١٩)
٢٦ ص
(٢٠)
٢٨ ص
(٢١)
٢٨ ص
(٢٢)
٢٩ ص
(٢٣)
٣٠ ص
(٢٤)
٣٠ ص
(٢٥)
٣٢ ص
(٢٦)
٣٥ ص
(٢٧)
٣٥ ص
(٢٨)
٣٧ ص
(٢٩)
٣٧ ص
(٣٠)
٣٨ ص
(٣١)
٣٩ ص
(٣٢)
٣٩ ص
(٣٣)
٤٠ ص
(٣٤)
٤٠ ص
(٣٥)
٤٠ ص
(٣٦)
٤١ ص
(٣٧)
٤١ ص
(٣٨)
٤٢ ص
(٣٩)
٤٣ ص
(٤٠)
٤٣ ص
(٤١)
٤٥ ص
(٤٢)
٤٦ ص
(٤٣)
٤٧ ص
(٤٤)
٥٠ ص
(٤٥)
٥٢ ص
(٤٦)
٥٣ ص
(٤٧)
٥٣ ص
(٤٨)
٥٣ ص
(٤٩)
٥٤ ص
(٥٠)
٥٤ ص
(٥١)
٦٠ ص
(٥٢)
٦٧ ص
(٥٣)
٦٧ ص
(٥٤)
٦٧ ص
(٥٥)
٦٧ ص
(٥٦)
٦٨ ص
(٥٧)
٧٢ ص
(٥٨)
٧٣ ص
(٥٩)
٧٤ ص
(٦٠)
٧٦ ص
(٦١)
٧٩ ص
(٦٢)
٧٩ ص
(٦٣)
٨٠ ص
(٦٤)
٨٢ ص
(٦٥)
٨٢ ص
(٦٦)
٨٤ ص
(٦٧)
٨٨ ص
(٦٨)
٨٩ ص
(٦٩)
٩٢ ص
(٧٠)
٩٢ ص
(٧١)
٩٣ ص
(٧٢)
٩٤ ص
(٧٣)
٩٤ ص
(٧٤)
٩٤ ص
(٧٥)
٩٥ ص
(٧٦)
٩٦ ص
(٧٧)
٩٧ ص
(٧٨)
١٠٠ ص
(٧٩)
١٠٢ ص
(٨٠)
١٠٢ ص
(٨١)
١٠٤ ص
(٨٢)
١٠٦ ص
(٨٣)
١٠٨ ص
(٨٤)
١٠٨ ص
(٨٥)
١١٢ ص
(٨٦)
١١٣ ص
(٨٧)
١١٣ ص
(٨٨)
١١٣ ص
(٨٩)
١١٤ ص
(٩٠)
١١٤ ص
(٩١)
١١٥ ص
(٩٢)
١١٦ ص
(٩٣)
١١٦ ص
(٩٤)
١١٧ ص
(٩٥)
١١٧ ص
(٩٦)
١١٧ ص
(٩٧)
١١٨ ص
(٩٨)
١١٨ ص
(٩٩)
١١٨ ص
(١٠٠)
١١٩ ص
(١٠١)
١٢٠ ص
(١٠٢)
١٢٠ ص
(١٠٣)
١٢١ ص
(١٠٤)
١٢٢ ص
(١٠٥)
١٢٤ ص
(١٠٦)
١٢٥ ص
(١٠٧)
١٢٧ ص
(١٠٨)
١٢٧ ص
(١٠٩)
١٢٨ ص
(١١٠)
١٢٨ ص
(١١١)
١٢٨ ص
(١١٢)
١٢٩ ص
(١١٣)
١٣٠ ص
(١١٤)
١٣١ ص
(١١٥)
١٣١ ص
(١١٦)
١٣٢ ص
(١١٧)
١٣٣ ص
(١١٨)
١٣٤ ص
(١١٩)
١٣٧ ص
(١٢٠)
١٤٠ ص
(١٢١)
١٤١ ص
(١٢٢)
١٤١ ص
(١٢٣)
١٤١ ص
(١٢٤)
١٤١ ص
(١٢٥)
١٤٢ ص
(١٢٦)
١٤٤ ص
(١٢٧)
١٤٤ ص
(١٢٨)
١٥٠ ص
(١٢٩)
١٥٣ ص
(١٣٠)
١٥٣ ص
(١٣١)
١٥٣ ص
(١٣٢)
١٥٥ ص
(١٣٣)
١٥٥ ص
(١٣٤)
١٥٦ ص
(١٣٥)
١٥٦ ص
(١٣٦)
١٥٨ ص
(١٣٧)
١٥٩ ص
(١٣٨)
١٥٩ ص
(١٣٩)
١٦١ ص
(١٤٠)
١٦١ ص
(١٤١)
١٦١ ص
(١٤٢)
١٦٥ ص
(١٤٣)
١٦٨ ص
(١٤٤)
١٦٨ ص
(١٤٥)
١٦٨ ص
(١٤٦)
١٧١ ص
(١٤٧)
١٧٢ ص
(١٤٨)
١٧٤ ص
(١٤٩)
١٧٩ ص
(١٥٠)
١٨٠ ص
(١٥١)
١٨٠ ص
(١٥٢)
١٨١ ص
(١٥٣)
١٨١ ص
(١٥٤)
١٨٣ ص
(١٥٥)
١٨٤ ص
(١٥٦)
١٨٥ ص
(١٥٧)
١٨٦ ص
(١٥٨)
١٨٦ ص
(١٥٩)
١٩٠ ص
(١٦٠)
١٩٢ ص
(١٦١)
١٩٧ ص
(١٦٢)
٢٠٠ ص
(١٦٣)
٢٠٢ ص
(١٦٤)
٢٠٢ ص
(١٦٥)
٢٠٢ ص
(١٦٦)
٢٠٣ ص
(١٦٧)
٢٠٥ ص
(١٦٨)
٢٠٥ ص
(١٦٩)
٢٠٧ ص
(١٧٠)
٢٠٧ ص
(١٧١)
٢١٠ ص
(١٧٢)
٢١٠ ص
(١٧٣)
٢١٢ ص
(١٧٤)
٢١٣ ص
(١٧٥)
٢١٤ ص
(١٧٦)
٢١٥ ص
(١٧٧)
٢١٧ ص
(١٧٨)
٢١٧ ص
(١٧٩)
٢١٨ ص
(١٨٠)
٢١٨ ص
(١٨١)
٢١٩ ص
(١٨٢)
٢٢٢ ص
(١٨٣)
٢٢٣ ص
(١٨٤)
٢٢٣ ص
(١٨٥)
٢٢٤ ص
(١٨٦)
٢٢٦ ص
(١٨٧)
٢٢٦ ص
(١٨٨)
٢٢٧ ص
(١٨٩)
٢٢٨ ص
(١٩٠)
٢٢٩ ص
(١٩١)
٢٢٩ ص
(١٩٢)
٢٢٩ ص
(١٩٣)
٢٣٠ ص
(١٩٤)
٢٣١ ص
(١٩٥)
٢٣٢ ص
(١٩٦)
٢٣٣ ص
(١٩٧)
٢٣٥ ص
(١٩٨)
٢٣٥ ص
(١٩٩)
٢٣٧ ص
(٢٠٠)
٢٣٧ ص
(٢٠١)
٢٣٧ ص
(٢٠٢)
٢٣٨ ص
(٢٠٣)
٢٣٩ ص
(٢٠٤)
٢٣٩ ص
(٢٠٥)
٢٤٢ ص
(٢٠٦)
٢٤٤ ص
(٢٠٧)
٢٤٦ ص
(٢٠٨)
٢٥٠ ص
(٢٠٩)
٢٥٠ ص
(٢١٠)
٢٥٢ ص
(٢١١)
٢٥٣ ص
(٢١٢)
٢٥٥ ص
(٢١٣)
٢٥٥ ص
(٢١٤)
٢٥٦ ص
(٢١٥)
٢٥٦ ص
(٢١٦)
٢٥٨ ص
(٢١٧)
٢٥٨ ص
(٢١٨)
٢٦٣ ص
(٢١٩)
٢٦٤ ص
(٢٢٠)
٢٦٦ ص
(٢٢١)
٢٦٦ ص
(٢٢٢)
٢٦٧ ص
(٢٢٣)
٢٦٧ ص
(٢٢٤)
٢٦٩ ص
(٢٢٥)
٢٦٩ ص
(٢٢٦)
٢٧٠ ص
(٢٢٧)
٢٧٧ ص
(٢٢٨)
٢٧٨ ص
(٢٢٩)
٢٧٩ ص
(٢٣٠)
٢٨٠ ص
(٢٣١)
٢٨٤ ص
(٢٣٢)
٢٨٤ ص
(٢٣٣)
٢٨٥ ص
(٢٣٤)
٢٨٦ ص
(٢٣٥)
٢٨٦ ص
(٢٣٦)
٢٨٧ ص
(٢٣٧)
٢٨٩ ص
(٢٣٨)
٢٩٠ ص
(٢٣٩)
٢٩١ ص
(٢٤٠)
٢٩٢ ص
(٢٤١)
٢٩٣ ص
(٢٤٢)
٢٩٤ ص
(٢٤٣)
٢٩٥ ص
(٢٤٤)
٢٩٥ ص
(٢٤٥)
٢٩٥ ص
(٢٤٦)
٢٩٦ ص
(٢٤٧)
٢٩٧ ص
(٢٤٨)
٢٩٨ ص
(٢٤٩)
٢٩٩ ص
(٢٥٠)
٢٩٩ ص
(٢٥١)
٣٠٠ ص
(٢٥٢)
٣٠١ ص
(٢٥٣)
٣٠٢ ص
(٢٥٤)
٣٠٢ ص
(٢٥٥)
٣٠٤ ص
(٢٥٦)
٣٠٥ ص
(٢٥٧)
٣٠٦ ص
(٢٥٨)
٣٠٧ ص
(٢٥٩)
٣٠٩ ص
(٢٦٠)
٣١٠ ص
(٢٦١)
٣١١ ص
(٢٦٢)
٣١٦ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١١٧


مى‌تواند با آن بكند و هر طور كه بخواهد، مى‌تواند تصرف كند. سلطه و اختيار مالك نسبت به مال خود به خوبى از اين روايت نيز استنباط مى‌شود. [١]
ج) روايت ابى بصير
. سومين روايتى كه مبناى قاعده تسليط تلقى شده، روايتى است كه ابى بصير از امام صادق (ع) نقل كرده و در آن چنين آمده است: «انّ لصاحب المال ان يعمل بماله ما شاء مادام حيّا ان شاء وهبه و ان شاء يتصدّق به و ان شاء تركه الى ان يأتيه الموت»؛ [٢] صاحب مال (مالك) مادام كه زنده است هر كارى كه بخواهد مى‌تواند نسبت به مال خود انجام دهد؛ اگر خواست آن را هبه مى‌كند يا اگر مايل بود آن را صدقه مى‌دهد و اگر خواست آن را به حال خود رها مى‌كند تا آنكه مرگ به سراغ او بيايد.
د) روايت عمّار
. عمار بن موسى نقل كرده است كه حضرت صادق (ع) فرمودند: «صاحب المال احقّ بماله مادام فيه شي‌ء من الرّوح يضعه حيث يشاء»؛ [٣] صاحب مال (مالك) مادام كه آثار حيات در او پديدار است نسبت به تصرف در مال خود از هر كسى شايسته‌تر است.
به عبارت ديگر مفاد اين روايت مبيّن بعد ديگر قاعده تسليط و جنبه منفى آن است كه مانع تصرفات غير در مال مالك مى‌شود. بدين ترتيب سنت نيز هماهنگ با كتاب و به موازات آن- لكن با بيانى صريحتر- مبيّن و مؤيد حكم مندرج در قاعده تسليط است.
٣. اجماع
گرچه علماى عامه اجماع را از منابع استنباط احكام و در عداد كتاب و سنت مى‌دانند، در فقه اماميه اجماع در رديف كتاب و سنت و منبعى مستقل براى استخراج احكام شرع به شمار نمى‌رود، بلكه فقط به عنوان كاشف از سنت معصوم (ع) معتبر شناخته مى‌شود. [٤]


[١] وسائل الشيعة؛ ج ١٣، احكاموصايا، باب ١٧.
[٢] همانجا؛ ح ٢.
[٣] همانجا؛ ح ٤.
[٤] براى مطالعۀ بيشتر رجوع كنيد به: مباحثى از اصول فقه؛ ج ٢،ص ٩١ به بعد.