قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
١٠ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١٢ ص
(٨)
١٣ ص
(٩)
١٤ ص
(١٠)
١٧ ص
(١١)
١٩ ص
(١٢)
٢٠ ص
(١٣)
٢٠ ص
(١٤)
٢٠ ص
(١٥)
٢١ ص
(١٦)
٢٢ ص
(١٧)
٢٤ ص
(١٨)
٢٦ ص
(١٩)
٢٦ ص
(٢٠)
٢٨ ص
(٢١)
٢٨ ص
(٢٢)
٢٩ ص
(٢٣)
٣٠ ص
(٢٤)
٣٠ ص
(٢٥)
٣٢ ص
(٢٦)
٣٥ ص
(٢٧)
٣٥ ص
(٢٨)
٣٧ ص
(٢٩)
٣٧ ص
(٣٠)
٣٨ ص
(٣١)
٣٩ ص
(٣٢)
٣٩ ص
(٣٣)
٤٠ ص
(٣٤)
٤٠ ص
(٣٥)
٤٠ ص
(٣٦)
٤١ ص
(٣٧)
٤١ ص
(٣٨)
٤٢ ص
(٣٩)
٤٣ ص
(٤٠)
٤٣ ص
(٤١)
٤٥ ص
(٤٢)
٤٦ ص
(٤٣)
٤٧ ص
(٤٤)
٥٠ ص
(٤٥)
٥٢ ص
(٤٦)
٥٣ ص
(٤٧)
٥٣ ص
(٤٨)
٥٣ ص
(٤٩)
٥٤ ص
(٥٠)
٥٤ ص
(٥١)
٦٠ ص
(٥٢)
٦٧ ص
(٥٣)
٦٧ ص
(٥٤)
٦٧ ص
(٥٥)
٦٧ ص
(٥٦)
٦٨ ص
(٥٧)
٧٢ ص
(٥٨)
٧٣ ص
(٥٩)
٧٤ ص
(٦٠)
٧٦ ص
(٦١)
٧٩ ص
(٦٢)
٧٩ ص
(٦٣)
٨٠ ص
(٦٤)
٨٢ ص
(٦٥)
٨٢ ص
(٦٦)
٨٤ ص
(٦٧)
٨٨ ص
(٦٨)
٨٩ ص
(٦٩)
٩٢ ص
(٧٠)
٩٢ ص
(٧١)
٩٣ ص
(٧٢)
٩٤ ص
(٧٣)
٩٤ ص
(٧٤)
٩٤ ص
(٧٥)
٩٥ ص
(٧٦)
٩٦ ص
(٧٧)
٩٧ ص
(٧٨)
١٠٠ ص
(٧٩)
١٠٢ ص
(٨٠)
١٠٢ ص
(٨١)
١٠٤ ص
(٨٢)
١٠٦ ص
(٨٣)
١٠٨ ص
(٨٤)
١٠٨ ص
(٨٥)
١١٢ ص
(٨٦)
١١٣ ص
(٨٧)
١١٣ ص
(٨٨)
١١٣ ص
(٨٩)
١١٤ ص
(٩٠)
١١٤ ص
(٩١)
١١٥ ص
(٩٢)
١١٦ ص
(٩٣)
١١٦ ص
(٩٤)
١١٧ ص
(٩٥)
١١٧ ص
(٩٦)
١١٧ ص
(٩٧)
١١٨ ص
(٩٨)
١١٨ ص
(٩٩)
١١٨ ص
(١٠٠)
١١٩ ص
(١٠١)
١٢٠ ص
(١٠٢)
١٢٠ ص
(١٠٣)
١٢١ ص
(١٠٤)
١٢٢ ص
(١٠٥)
١٢٤ ص
(١٠٦)
١٢٥ ص
(١٠٧)
١٢٧ ص
(١٠٨)
١٢٧ ص
(١٠٩)
١٢٨ ص
(١١٠)
١٢٨ ص
(١١١)
١٢٨ ص
(١١٢)
١٢٩ ص
(١١٣)
١٣٠ ص
(١١٤)
١٣١ ص
(١١٥)
١٣١ ص
(١١٦)
١٣٢ ص
(١١٧)
١٣٣ ص
(١١٨)
١٣٤ ص
(١١٩)
١٣٧ ص
(١٢٠)
١٤٠ ص
(١٢١)
١٤١ ص
(١٢٢)
١٤١ ص
(١٢٣)
١٤١ ص
(١٢٤)
١٤١ ص
(١٢٥)
١٤٢ ص
(١٢٦)
١٤٤ ص
(١٢٧)
١٤٤ ص
(١٢٨)
١٥٠ ص
(١٢٩)
١٥٣ ص
(١٣٠)
١٥٣ ص
(١٣١)
١٥٣ ص
(١٣٢)
١٥٥ ص
(١٣٣)
١٥٥ ص
(١٣٤)
١٥٦ ص
(١٣٥)
١٥٦ ص
(١٣٦)
١٥٨ ص
(١٣٧)
١٥٩ ص
(١٣٨)
١٥٩ ص
(١٣٩)
١٦١ ص
(١٤٠)
١٦١ ص
(١٤١)
١٦١ ص
(١٤٢)
١٦٥ ص
(١٤٣)
١٦٨ ص
(١٤٤)
١٦٨ ص
(١٤٥)
١٦٨ ص
(١٤٦)
١٧١ ص
(١٤٧)
١٧٢ ص
(١٤٨)
١٧٤ ص
(١٤٩)
١٧٩ ص
(١٥٠)
١٨٠ ص
(١٥١)
١٨٠ ص
(١٥٢)
١٨١ ص
(١٥٣)
١٨١ ص
(١٥٤)
١٨٣ ص
(١٥٥)
١٨٤ ص
(١٥٦)
١٨٥ ص
(١٥٧)
١٨٦ ص
(١٥٨)
١٨٦ ص
(١٥٩)
١٩٠ ص
(١٦٠)
١٩٢ ص
(١٦١)
١٩٧ ص
(١٦٢)
٢٠٠ ص
(١٦٣)
٢٠٢ ص
(١٦٤)
٢٠٢ ص
(١٦٥)
٢٠٢ ص
(١٦٦)
٢٠٣ ص
(١٦٧)
٢٠٥ ص
(١٦٨)
٢٠٥ ص
(١٦٩)
٢٠٧ ص
(١٧٠)
٢٠٧ ص
(١٧١)
٢١٠ ص
(١٧٢)
٢١٠ ص
(١٧٣)
٢١٢ ص
(١٧٤)
٢١٣ ص
(١٧٥)
٢١٤ ص
(١٧٦)
٢١٥ ص
(١٧٧)
٢١٧ ص
(١٧٨)
٢١٧ ص
(١٧٩)
٢١٨ ص
(١٨٠)
٢١٨ ص
(١٨١)
٢١٩ ص
(١٨٢)
٢٢٢ ص
(١٨٣)
٢٢٣ ص
(١٨٤)
٢٢٣ ص
(١٨٥)
٢٢٤ ص
(١٨٦)
٢٢٦ ص
(١٨٧)
٢٢٦ ص
(١٨٨)
٢٢٧ ص
(١٨٩)
٢٢٨ ص
(١٩٠)
٢٢٩ ص
(١٩١)
٢٢٩ ص
(١٩٢)
٢٢٩ ص
(١٩٣)
٢٣٠ ص
(١٩٤)
٢٣١ ص
(١٩٥)
٢٣٢ ص
(١٩٦)
٢٣٣ ص
(١٩٧)
٢٣٥ ص
(١٩٨)
٢٣٥ ص
(١٩٩)
٢٣٧ ص
(٢٠٠)
٢٣٧ ص
(٢٠١)
٢٣٧ ص
(٢٠٢)
٢٣٨ ص
(٢٠٣)
٢٣٩ ص
(٢٠٤)
٢٣٩ ص
(٢٠٥)
٢٤٢ ص
(٢٠٦)
٢٤٤ ص
(٢٠٧)
٢٤٦ ص
(٢٠٨)
٢٥٠ ص
(٢٠٩)
٢٥٠ ص
(٢١٠)
٢٥٢ ص
(٢١١)
٢٥٣ ص
(٢١٢)
٢٥٥ ص
(٢١٣)
٢٥٥ ص
(٢١٤)
٢٥٦ ص
(٢١٥)
٢٥٦ ص
(٢١٦)
٢٥٨ ص
(٢١٧)
٢٥٨ ص
(٢١٨)
٢٦٣ ص
(٢١٩)
٢٦٤ ص
(٢٢٠)
٢٦٦ ص
(٢٢١)
٢٦٦ ص
(٢٢٢)
٢٦٧ ص
(٢٢٣)
٢٦٧ ص
(٢٢٤)
٢٦٩ ص
(٢٢٥)
٢٦٩ ص
(٢٢٦)
٢٧٠ ص
(٢٢٧)
٢٧٧ ص
(٢٢٨)
٢٧٨ ص
(٢٢٩)
٢٧٩ ص
(٢٣٠)
٢٨٠ ص
(٢٣١)
٢٨٤ ص
(٢٣٢)
٢٨٤ ص
(٢٣٣)
٢٨٥ ص
(٢٣٤)
٢٨٦ ص
(٢٣٥)
٢٨٦ ص
(٢٣٦)
٢٨٧ ص
(٢٣٧)
٢٨٩ ص
(٢٣٨)
٢٩٠ ص
(٢٣٩)
٢٩١ ص
(٢٤٠)
٢٩٢ ص
(٢٤١)
٢٩٣ ص
(٢٤٢)
٢٩٤ ص
(٢٤٣)
٢٩٥ ص
(٢٤٤)
٢٩٥ ص
(٢٤٥)
٢٩٥ ص
(٢٤٦)
٢٩٦ ص
(٢٤٧)
٢٩٧ ص
(٢٤٨)
٢٩٨ ص
(٢٤٩)
٢٩٩ ص
(٢٥٠)
٢٩٩ ص
(٢٥١)
٣٠٠ ص
(٢٥٢)
٣٠١ ص
(٢٥٣)
٣٠٢ ص
(٢٥٤)
٣٠٢ ص
(٢٥٥)
٣٠٤ ص
(٢٥٦)
٣٠٥ ص
(٢٥٧)
٣٠٦ ص
(٢٥٨)
٣٠٧ ص
(٢٥٩)
٣٠٩ ص
(٢٦٠)
٣١٠ ص
(٢٦١)
٣١١ ص
(٢٦٢)
٣١٦ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٩٦


جالبتر آنكه اين گونه ضمان را تأمين و وثيقه شناخته است؛ حال آنكه بين اين ضمان و ساير ضمانها از حيث ماهيت و طبيعت عقد تفاوتى به نظر نمى‌رسد.
ج) ضمان اعيان. در مورد ضمان اعيان نيز برخى فقهاى اماميه از جمله نويسندۀ كتاب عروة الوثقى ضم ذمه را قبول كرده و معتقدند كه اين ضمان، از نوع ضمانهاى معمولى نيست. [١]
د) علاوه بر موارد مذكور، امروزه در قوانين بسيارى از كشورها، از جمله قانون تجارت ايران، [٢] قانون امور حسبى، [٣] قانون صدور چك، [٤] ماده ١٤ و ٢٠١١ قانون مدنى فرانسه، [٥] مادۀ ٧٧٢ قانون مدنى مصر، [٦] ماده ١٠٠٨ قانون مدنى عراق، [٧] و نيز قوانين مدنى سوريه، لبنان و بيشتر كشورهاى اروپايى، ضم ذمه و به عبارت ديگر، مسئوليتهاى تضامنى در موارد مختلف پذيرفته شده است و در عمل نه تنها اشكالى به وجود نيامده، بلكه اين امر از نظر تجارى و اجتماعى نوعى پيشرفت محسوب شده است.


[١] عروة الوثقى؛ كتاب ضمان، مسأله ٣٨.
[٢] ماده ١١٦قانونتجارت ايران: «شركتتضامنى شركتى است كه در تحت اسم مخصوصى براى امور تجارتى بين دو يا چند نفر بامسئوليت تضامنى تشكيل مى‌شود.اگردارايى شركت براى تأديه تمام قروض كافى نباشد، هر يك از شركا مسئول پرداخت تمامقروض شركت است ...».ماده ٢٤٩ قانون تجارت: «برات دهنده، كسى كه برات را قبول كرده وظهرنويسها در مقابل دارنده برات مسئوليت تضامنى دارند. دارنده برات در صورت عدمتأديه و اعتراض مى‌تواند به هر كدام از آنها كه بخواهد منفردا يا به چند نفر يا بهتمام آنها مجتمعا رجوع نمايد».
[٣] ماده ٢٤قانونامور حسبى: «در صورتىكه قيّم متعدد بوده و با شركت يكديگر در اموال محجور تعدى يا تفريط نمايند هر يكاز آنها مسئوليت تضامنى دارند ...».
[٤] ماده ١٩قانونچك: «در صورتى كه چك بهوكالت يا نمايندگى از طرف صاحب حساب اعم از شخص حقيقى يا حقوقى صادر شده باشد،صادركننده چك و صاحب حساب متضامنا مسئول پرداخت وجه چك بوده و اجراييه و حكم ضرر وزيان بر اساس تضامن عليه هر دو صادر مى‌شود ...».
[٥] ماده ٢٠١١قانونمدنى فرانسه: «كسى كهتعهدى را تضمين مى‌كند، در صورتى كه بدهكار شخصا آن را انجام ندهد، در مقابلبستانكار، مسئول اجراى آن تعهد است».
[٦] ماده ٧٧٢قانونمدنى مصر: «الكفالةعقد بمقتضاه يكفل شخص تنفيذ التزام بان يتعهد للدائن بان يفى بهذا الالتزام اذا لميف به المدين نفسه».
[٧] ماده ١٠٠٨قانونمدنى عراق: «الكفالةضمّ ذمة الى ذمة فى المطالبة به تنفيذ التزام ...».