قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
١٠ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١٢ ص
(٨)
١٣ ص
(٩)
١٤ ص
(١٠)
١٧ ص
(١١)
١٩ ص
(١٢)
٢٠ ص
(١٣)
٢٠ ص
(١٤)
٢٠ ص
(١٥)
٢١ ص
(١٦)
٢٢ ص
(١٧)
٢٤ ص
(١٨)
٢٦ ص
(١٩)
٢٦ ص
(٢٠)
٢٨ ص
(٢١)
٢٨ ص
(٢٢)
٢٩ ص
(٢٣)
٣٠ ص
(٢٤)
٣٠ ص
(٢٥)
٣٢ ص
(٢٦)
٣٥ ص
(٢٧)
٣٥ ص
(٢٨)
٣٧ ص
(٢٩)
٣٧ ص
(٣٠)
٣٨ ص
(٣١)
٣٩ ص
(٣٢)
٣٩ ص
(٣٣)
٤٠ ص
(٣٤)
٤٠ ص
(٣٥)
٤٠ ص
(٣٦)
٤١ ص
(٣٧)
٤١ ص
(٣٨)
٤٢ ص
(٣٩)
٤٣ ص
(٤٠)
٤٣ ص
(٤١)
٤٥ ص
(٤٢)
٤٦ ص
(٤٣)
٤٧ ص
(٤٤)
٥٠ ص
(٤٥)
٥٢ ص
(٤٦)
٥٣ ص
(٤٧)
٥٣ ص
(٤٨)
٥٣ ص
(٤٩)
٥٤ ص
(٥٠)
٥٤ ص
(٥١)
٦٠ ص
(٥٢)
٦٧ ص
(٥٣)
٦٧ ص
(٥٤)
٦٧ ص
(٥٥)
٦٧ ص
(٥٦)
٦٨ ص
(٥٧)
٧٢ ص
(٥٨)
٧٣ ص
(٥٩)
٧٤ ص
(٦٠)
٧٦ ص
(٦١)
٧٩ ص
(٦٢)
٧٩ ص
(٦٣)
٨٠ ص
(٦٤)
٨٢ ص
(٦٥)
٨٢ ص
(٦٦)
٨٤ ص
(٦٧)
٨٨ ص
(٦٨)
٨٩ ص
(٦٩)
٩٢ ص
(٧٠)
٩٢ ص
(٧١)
٩٣ ص
(٧٢)
٩٤ ص
(٧٣)
٩٤ ص
(٧٤)
٩٤ ص
(٧٥)
٩٥ ص
(٧٦)
٩٦ ص
(٧٧)
٩٧ ص
(٧٨)
١٠٠ ص
(٧٩)
١٠٢ ص
(٨٠)
١٠٢ ص
(٨١)
١٠٤ ص
(٨٢)
١٠٦ ص
(٨٣)
١٠٨ ص
(٨٤)
١٠٨ ص
(٨٥)
١١٢ ص
(٨٦)
١١٣ ص
(٨٧)
١١٣ ص
(٨٨)
١١٣ ص
(٨٩)
١١٤ ص
(٩٠)
١١٤ ص
(٩١)
١١٥ ص
(٩٢)
١١٦ ص
(٩٣)
١١٦ ص
(٩٤)
١١٧ ص
(٩٥)
١١٧ ص
(٩٦)
١١٧ ص
(٩٧)
١١٨ ص
(٩٨)
١١٨ ص
(٩٩)
١١٨ ص
(١٠٠)
١١٩ ص
(١٠١)
١٢٠ ص
(١٠٢)
١٢٠ ص
(١٠٣)
١٢١ ص
(١٠٤)
١٢٢ ص
(١٠٥)
١٢٤ ص
(١٠٦)
١٢٥ ص
(١٠٧)
١٢٧ ص
(١٠٨)
١٢٧ ص
(١٠٩)
١٢٨ ص
(١١٠)
١٢٨ ص
(١١١)
١٢٨ ص
(١١٢)
١٢٩ ص
(١١٣)
١٣٠ ص
(١١٤)
١٣١ ص
(١١٥)
١٣١ ص
(١١٦)
١٣٢ ص
(١١٧)
١٣٣ ص
(١١٨)
١٣٤ ص
(١١٩)
١٣٧ ص
(١٢٠)
١٤٠ ص
(١٢١)
١٤١ ص
(١٢٢)
١٤١ ص
(١٢٣)
١٤١ ص
(١٢٤)
١٤١ ص
(١٢٥)
١٤٢ ص
(١٢٦)
١٤٤ ص
(١٢٧)
١٤٤ ص
(١٢٨)
١٥٠ ص
(١٢٩)
١٥٣ ص
(١٣٠)
١٥٣ ص
(١٣١)
١٥٣ ص
(١٣٢)
١٥٥ ص
(١٣٣)
١٥٥ ص
(١٣٤)
١٥٦ ص
(١٣٥)
١٥٦ ص
(١٣٦)
١٥٨ ص
(١٣٧)
١٥٩ ص
(١٣٨)
١٥٩ ص
(١٣٩)
١٦١ ص
(١٤٠)
١٦١ ص
(١٤١)
١٦١ ص
(١٤٢)
١٦٥ ص
(١٤٣)
١٦٨ ص
(١٤٤)
١٦٨ ص
(١٤٥)
١٦٨ ص
(١٤٦)
١٧١ ص
(١٤٧)
١٧٢ ص
(١٤٨)
١٧٤ ص
(١٤٩)
١٧٩ ص
(١٥٠)
١٨٠ ص
(١٥١)
١٨٠ ص
(١٥٢)
١٨١ ص
(١٥٣)
١٨١ ص
(١٥٤)
١٨٣ ص
(١٥٥)
١٨٤ ص
(١٥٦)
١٨٥ ص
(١٥٧)
١٨٦ ص
(١٥٨)
١٨٦ ص
(١٥٩)
١٩٠ ص
(١٦٠)
١٩٢ ص
(١٦١)
١٩٧ ص
(١٦٢)
٢٠٠ ص
(١٦٣)
٢٠٢ ص
(١٦٤)
٢٠٢ ص
(١٦٥)
٢٠٢ ص
(١٦٦)
٢٠٣ ص
(١٦٧)
٢٠٥ ص
(١٦٨)
٢٠٥ ص
(١٦٩)
٢٠٧ ص
(١٧٠)
٢٠٧ ص
(١٧١)
٢١٠ ص
(١٧٢)
٢١٠ ص
(١٧٣)
٢١٢ ص
(١٧٤)
٢١٣ ص
(١٧٥)
٢١٤ ص
(١٧٦)
٢١٥ ص
(١٧٧)
٢١٧ ص
(١٧٨)
٢١٧ ص
(١٧٩)
٢١٨ ص
(١٨٠)
٢١٨ ص
(١٨١)
٢١٩ ص
(١٨٢)
٢٢٢ ص
(١٨٣)
٢٢٣ ص
(١٨٤)
٢٢٣ ص
(١٨٥)
٢٢٤ ص
(١٨٦)
٢٢٦ ص
(١٨٧)
٢٢٦ ص
(١٨٨)
٢٢٧ ص
(١٨٩)
٢٢٨ ص
(١٩٠)
٢٢٩ ص
(١٩١)
٢٢٩ ص
(١٩٢)
٢٢٩ ص
(١٩٣)
٢٣٠ ص
(١٩٤)
٢٣١ ص
(١٩٥)
٢٣٢ ص
(١٩٦)
٢٣٣ ص
(١٩٧)
٢٣٥ ص
(١٩٨)
٢٣٥ ص
(١٩٩)
٢٣٧ ص
(٢٠٠)
٢٣٧ ص
(٢٠١)
٢٣٧ ص
(٢٠٢)
٢٣٨ ص
(٢٠٣)
٢٣٩ ص
(٢٠٤)
٢٣٩ ص
(٢٠٥)
٢٤٢ ص
(٢٠٦)
٢٤٤ ص
(٢٠٧)
٢٤٦ ص
(٢٠٨)
٢٥٠ ص
(٢٠٩)
٢٥٠ ص
(٢١٠)
٢٥٢ ص
(٢١١)
٢٥٣ ص
(٢١٢)
٢٥٥ ص
(٢١٣)
٢٥٥ ص
(٢١٤)
٢٥٦ ص
(٢١٥)
٢٥٦ ص
(٢١٦)
٢٥٨ ص
(٢١٧)
٢٥٨ ص
(٢١٨)
٢٦٣ ص
(٢١٩)
٢٦٤ ص
(٢٢٠)
٢٦٦ ص
(٢٢١)
٢٦٦ ص
(٢٢٢)
٢٦٧ ص
(٢٢٣)
٢٦٧ ص
(٢٢٤)
٢٦٩ ص
(٢٢٥)
٢٦٩ ص
(٢٢٦)
٢٧٠ ص
(٢٢٧)
٢٧٧ ص
(٢٢٨)
٢٧٨ ص
(٢٢٩)
٢٧٩ ص
(٢٣٠)
٢٨٠ ص
(٢٣١)
٢٨٤ ص
(٢٣٢)
٢٨٤ ص
(٢٣٣)
٢٨٥ ص
(٢٣٤)
٢٨٦ ص
(٢٣٥)
٢٨٦ ص
(٢٣٦)
٢٨٧ ص
(٢٣٧)
٢٨٩ ص
(٢٣٨)
٢٩٠ ص
(٢٣٩)
٢٩١ ص
(٢٤٠)
٢٩٢ ص
(٢٤١)
٢٩٣ ص
(٢٤٢)
٢٩٤ ص
(٢٤٣)
٢٩٥ ص
(٢٤٤)
٢٩٥ ص
(٢٤٥)
٢٩٥ ص
(٢٤٦)
٢٩٦ ص
(٢٤٧)
٢٩٧ ص
(٢٤٨)
٢٩٨ ص
(٢٤٩)
٢٩٩ ص
(٢٥٠)
٢٩٩ ص
(٢٥١)
٣٠٠ ص
(٢٥٢)
٣٠١ ص
(٢٥٣)
٣٠٢ ص
(٢٥٤)
٣٠٢ ص
(٢٥٥)
٣٠٤ ص
(٢٥٦)
٣٠٥ ص
(٢٥٧)
٣٠٦ ص
(٢٥٨)
٣٠٧ ص
(٢٥٩)
٣٠٩ ص
(٢٦٠)
٣١٠ ص
(٢٦١)
٣١١ ص
(٢٦٢)
٣١٦ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٩٣


حال آنكه اگر ضمان، مقتضى نقل ذمه باشد، در حقيقت منظور ضامن و مضمون له از اين عقد حاصل نمى‌شود. از طرفى طلبكار مى‌خواهد دو دارايى را در قبال دين، وثيقه داشته باشد كه اين منظور با انضمام دو ذمه حاصل خواهد شد؛ ولى اگر با عقد ضمان فقط يك دارايى (دارايى ضامن) وثيقۀ طلب باشد، در حقيقت وثيقه‌اى به دست نيامده است؛ چون همان گونه كه احتمال عسرت مضمون عنه وجود داشته است، اين احتمال در مورد ضامن نيز وجود دارد.
به نظر مى‌رسد اين استدلال مخدوش است؛ زيرا به فرض كه عقد ضمان را نوعى تحصيل وثيقه و تأمين بدانيم، با انتقال ذمه نيز اين منظور حاصل مى‌شود؛ چون به طور معمول ضمانت كسى پذيرفته مى‌شود كه ملائت و اعتبار او از مضمون عنه بيشتر باشد و تفاوت ملائت و اعتبار ضامن و مضمون عنه خود نوعى وثيقه و تأمين است كه با عقد ضمان حاصل مى‌شود. گذشته از اين، اگر با ضمانى كه مفيد نقل ذمه به ذمه است، دين به علت خطر عسرت ضامن، به طور كامل مصون از خطر نمى‌شود، در ضمان ضم ذمه نيز چنين است؛ چرا كه امكان عسرت ضامن و مضمون عنه هر دو وجود دارد. بنابراين در حالت انضمام دو ذمه هم، تأمين مورد نظر تحصيل نمى‌شود. به علاوه ادعاى اينكه با انعقاد عقد ضمان عقلا و عرفا ضامن خود را مديون مضمون له نمى‌داند و مضمون له نيز مضمون عنه را براى الذمه تصور نمى‌كند، پذيرفتنى نيست؛ زيرا منع عقلى بر آن وجود ندارد و ديگر آنكه هر محلى عرف مخصوص به خود دارد و نمى‌توان به استناد آن، حكم كلى صادر كرد. چه بسيار محلهايى كه در آنها ضمان را ناقل مى‌شناسند و عرف نيز به تبعيت آن اقتضا مى‌كند كه ضامن خود را مديون مضمون له بداند و مضمون له نيز با قبول عقد ضمان مضمون عنه را برى محسوب كند. همچنين استناد به اينكه طلبكار مى‌خواهد علاوه بر مديون اصلى، ضامن را منضم به او كند، در همه جا و در همۀ موارد صادق نيست؛ چون در موارد بسيارى طلبكار با اتكا به شخصيت، اعتبار و ملائت ضامن اقدام به معامله مى‌كند، بى‌آنكه مديون را بشناسد يا به اعتبار و ملائت او توجه كند؛ به نحوى كه اگر همين ضامن خود طرف معاملۀ او باشد، طلبكار نياز به تأمين يا وثيقۀ ديگر نمى‌بيند. پس طرفداران انضمام ذمه در عقد ضمان، از اين دليل راه‌