شهادت به كشته شدن در راه خدا معنا شده، و همچنين وقتى از گروهى از مفسرين اين معنا را نقل مى‌كند كه آن را رد ننموده و تنها استظهار مى‌كند كه به معناى گواهان اعمال باشد).

مترجم علاوه بر اينكه جمله: يتخذ نيز شاهد بر اين است كه منظور از شهدا گواهان هستند زيرا با معناى كشتگان در ميدان جنگ آن طور كه بايد نمى‌سازد، و معنا ندارد كسى بگويد:

خداى تعالى فلانى را شهيد و كشته در راه خود گرفت و اين تعبير در درستى به تعبيرهاى زير نمى‌رسد كه بگويد خدا ابراهيم را خليل گرفت ، و يا خدا موسى را كليم گرفت ، و يا خدا پيامبر اسلام را گواهى گرفت تا در قيامت بر امت خود گواهى دهد ، چون خليل (دوست)، و كليم (هم سخن)، و امثال آن گرفتنى هستند، و اما كشته شدن در ميدان جنگ گرفتنى نيست.

در جمله مورد بحث هم سياق آيه از غيبت به خطاب تغيير يافته، و هم با آمدن حرف من شهدا را بعضى از افراد دانسته، نه همه كسانى كه قبلا مورد بحث بودند، چون قبلا مى‌فرمود: ما اين ايام را بين مردم دست به دست مى‌گردانيم، و هر روز روزگار را به كام يكى و ناكامى ديگرى مى‌چرخانيم، و اين اختصاص به مسلمانان ندارد، با همه همين طور رفتار مى‌كنيم، و در جمله مورد بحث كه سخن از گواه گرفتن است، براى اينكه بفهماند گواهان در دايره كوچك‌ترى از دايره الناس هستند، و گواهان از خصوص اين افراد يعنى مسلمانان گرفته مى‌شوند، لذا سياق را تغيير داد و فرمود: (وَ يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ)- و از شما مسلمانان گواهان بگيرد ، و حرف من را آورد تا بفهماند كه گواهان، همه شما مسلمانان نيستيد بلكه بعضى از افراد شمايند، و اگر در آيه:(وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ)[١] شهادت به معناى گواه را به همه امت نسبت داد، در تفسيرش گفتيم كه از قبيل نسبت دادن وصف بعض است به كل، و ممكن است از جمله آخر آيه كه مى‌فرمايد:(وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ) براى گفته ما تاييد گرفت، چون از آن فهميده مى‌شود كه همه مسلمانان نمى‌توانند شاهد باشند، زيرا كه خودشان ظالمند.

و اما اينكه فرمود:(وَ لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكافِرِينَ)، مصدر تمحيص كه فعل يمحص از آن مشتق است به معناى خالص كردن چيزى است از آميختگى و ناخالصيهايى كه از خارج داخل آن چيز شده، و كلمه محق به معناى نابود كردن‌

[١] سوره بقره آيه: ١٤٣ .