و با زنى كه پدر شما با او ازدواج كرده ازدواج نكنيد، كه باطل است، مگر آنچه كه در دوره جاهليت انجام شده، كه اين عمل از مصاديق فاحشه و باعث خشم خدا و طريقه‌اى زشت است (٢٢).

بيان آيات‌

در اين آيات بمسائل مربوط به زنان كه قبلا در آن سخن داشت برگشته بعضى ديگر از آن مسائل را بيان مى‌كند و اين آيات در عين حال مشتمل بر جمله:

(وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى‌ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِيراً)، نيز هست كه مضمونش اصلى است قرآنى، براى زندگى اجتماعى زن.

( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ‌) ...(كَرْهاً )

[بيان آيه شريفه مربوط به نهى از به ارث بردن زنان‌]

در دوران جاهليت به طورى كه در تاريخ و در روايات آمده رسم چنين بوده كه همسر مردى كه مى‌مرده اگر مادر وراث نبود، جزء ارث به حسابش مى‌آوردند، ورثه، او را نيز مانند اموال ميت به ارث مى‌بردند، و در اينكه كداميك از ورثه، همسر ميت را ارث ببرد رسم چنين بود كه هر كس مى‌خواست، جامه‌اى بر سر او مى‌انداخت، و زن از آن او مى‌شد، اگر دلش مى‌خواست با او ازدواج مى‌كرد، آنهم بدون مهريه، چون او را ارث برده بود، و اگر علاقه‌اى به اين كار نمى‌داشت نزد خود نگه مى‌داشت تا به نحوى از او استفاده مادى كند، يا شوهرش دهد، و مهريه‌اش را بگيرد و خرج كند، و يا اگر خواستگارى نمى‌داشت- در خانه‌اش بماند و بميرد تا اموالش را- اگر مالى داشت- بارث ببرد.

و آيه مورد بحث هر چند ظاهرش اين است كه مى‌خواهد از سنت جارى در مردم جاهليت نهى كند، همان سنت بارث بردن زنان، و هر چند كه بعضى از مفسرين همين ظاهر را گرفته و گفته‌اند كه آيه مى‌خواهد از آن سنت بسيار زشت جلوگيرى نمايد، الا اينكه ذيل آيه شريفه كه مى‌فرمايد: كرها با اين ظاهر سازگارى ندارد، حال چه اينكه ما اين قيد را توضيحى بگيريم، و بگوئيم هميشه بارث بردن زنان به كراهت آنان است، هيچ زنى دوست نمى‌دارد بعد از مرگ شوهرش مانند اثاث البيت او به ارث برود، و يا احترازى بگيريم و بگوئيم مى‌خواهد بفرمايد در صورتى كه زن كراهت دارد او را ارث نبريد.

براى اينكه اگر آن را توضيحى بگيريم معنايش اين مى‌شود كه به ارث رفتن زنان هميشه‌