ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٥٢ - بحث روايتى(رواياتى در مورد شان نزول آيات ارث، عول و تعصيب )
فرمود: هر كسى كه پدر و يا فرزند انسان نباشد كلاله انسان است[١].
و در همان كتاب از همان جناب روايت كرده كه فرمود: منظور از كلاله، در جمله(وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً ...)[٢]، برادران و خواهران مادرى به تنهايى است[٣].
مؤلف قدس سره: اخبار در اين معنا نيز بسيار است كه اهل سنت آنها را نقل كردهاند، و اين روايات به حد استفاضه رسيده است، و آيهاى كه در روايت تفسير شده مربوط به جايى است كه ميت كلاله وارث باشد نه جايى كه وارث كلاله باشد چون آيهاى كه حكم كلاله پدرى و پدر مادرى را بيان مىكند آخر سوره آمده آنجا كه فرموده:(يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ ...)[٤].
و يكى از شواهد بر اين معنا اين است كه فرائضى كه در آخر سوره براى كلاله ميت معين كرده به دو برابر يا بيشتر زيادتر است، از آنچه كه در اين آيه مورد بحث معين كرده، و از سياق آيات و دقت در فرائض بدست مىآيد كه خداى تعالى تا جايى كه امكان داشته سهم مردان را فى الجمله بيشتر از سهم زنان قرار داده بطورى كه مىتوان گفت: تقريبا سهم مردان دو برابر سهم زنان و يا بيش از دو برابر است، از سوى ديگر كلاله يا از جهت مادر و پدر هر دو با ميت قرابت و نزديكى دارد و يا يكى از آن دو، در نتيجه همان تفاوتى كه گفتيم بين مرد و زن هست، بين كلاله پدرى با كلاله مادرى نيز هست، پس سهميه كلاله پدر و مادرى و يا پدرى نيز بيشتر از سهم كلاله مادرى است، و از اينجا كشف مىشود كه سهميه اندك از آن كلاله مادر، و سهميه زياد از آن غير او است.
و در كتاب معانى الاخبار، مؤلف به سندى كه محمد بن سنان دارد از او نقل كرده كه گفت: امام ابى الحسن رضا (ع) نامهاى به وى نوشت، و به سؤالاتى كه او كرده بود پاسخ داد. و از جمله سؤالات او يكى اين بود كه چرا سهم الارث زنان نصف سهم الارث مردان است؟ در پاسخ اين سؤال امام (ع) نوشته بود: چون زن ازدواج مىكند، در همان قدم اول مهريه مىگيرد (مرد مىدهد و او مىگيرد) بدين جهت است كه سهم مردان بيشتر شده است، و علت ديگر اين تفاوت اين است كه زن عيال (خرج خور) مرد است، و هر حاجتى كه داشته باشد، بر شوهر واجب است آن را برآورد و هزينه زندگى او را تامين كند،
[١] فروع كافى، ج ٧ ص ٩٩ حديث ٢- ٣.
[٢] سوره نساء آيه ١٢.
[٣] فروع كافى، ج ٧ ص ١٠١- حديث ٣.
[٤] سوره نساء آيه ١٧٦.