ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٤٧ - اولين بارى كه بشر متوجه منافع و مصالح اجتماع شد زمان بعثت اولين پيامبر الهى بود

استفاده مى‌كنيم كه مى‌فرمايد:(وَ ما كانَ النَّاسُ إِلَّا أُمَّةً واحِدَةً فَاخْتَلَفُوا)[١].

و نيز مى‌فرمايد:(كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً، فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ، وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ، لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا)[٢]، چون اين دو آيه، چنين خبر مى‌دهد كه انسان در قديم‌ترين عهدش امتى واحده و ساده و بى‌اختلاف بوده، سپس (بخاطر همان غريزه استخدام كه گفتيم) اختلاف در بين افرادش پيدا شد و اختلاف هم به مشاجره و نزاع انجاميد، لذا خداى تعالى انبيا را بر انگيخت و با آنان كتاب فرستاد، تا به وسيله آن كتاب اختلافها را بر طرف كنند، و دو باره به وحدت اجتماعيشان برگردانند، و اين وحدت را به وسيله قوانينى كه تشريع فرموده حفظ كنند.

و نيز در آيه‌(شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً، وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ، وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى‌ وَ عِيسى‌، أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ)[٣] خبر مى‌دهد كه: و با اين كلام خود خبر داده از اينكه رفع اختلاف از بين مردم و ايجاد اتحادشان در كلمه، تنها و تنها از راه دعوت به اقامه دين و اتحادشان در دين واحد، تحقق مى‌يابد، پس تنها دين است كه ضامن اجتماع صالح آنان است.

و آيه نامبرده همين دعوت را (يعنى دعوت انسانهاى اوليه را به اجتماع و اتحاد) به صورت دعوت به اقامه دين و متفرق نشدن مردم در آن پيشنهاد كرده، پس تنها ضامن اجتماع صالح دين است.

و اين آيه- بطورى كه ملاحظه مى‌فرمائيد اين دعوت را (يعنى دعوت به اجتماع و اتحاد را) از نوح ع حكايت كرده كه قديم‌ترين انبيا صاحب كتاب و شريعت است و بعد از آن جناب از ابراهيم و آن گاه از موسى و سپس از عيسى ع حكايت كرده، با اينكه در شريعت نوح و ابراهيم ع عدد انگشت‌شمارى از احكام تشريع شده بود و از اين چهار پيامبر (كه نام برده شده) موسى ع شريعتى وسيع‌تر آورده و بطورى كه قرآن كريم خبر

[١] انسان‌ها در آغاز، همه يك امت بودند، بعدها اختلاف كردند. سوره يونس آيه: ١٩ .

[٢] مردم همه يك امت بودند، سپس خداى تعالى انبيا را( كه كارشان وعده و وعيد دادن است) مبعوث فرمود و كتاب به حق را با آنان نازل فرمود تا بين مردم در آنچه كه در آن اختلاف مى‌كنند داورى كند. سوره بقره آيه: ٢١٣ .

[٣] براى شما مسلمانان از مسائل اصولى دين همان را تشريع كرده كه به نوح توصيه‌اش كرده بود، و آنچه به تو وحى كرديم و ابراهيم و موسى و عيسى را به رعايت آن سفارش نموديم اين بود كه دين را اقامه كنيد، و در دين متفرق نشويد. سوره شورا آيه: ١٣ .