برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٢ - محتوا و فضيلت سوره

يك منطقه كوهستانى ميان «حجاز» و «شام» زندگى مى‌كردند، زندگى مرفّه، سرزمين آباد، دشتهاى مسطح با خاكهاى مساعد و آماده براى كشت و زرع، و قصرهاى مجلل، و خانه‌هاى مستحكم داشتند، ولى نه تنها شكر اين همه نعمت را به جا نياوردند، بلكه سر به طغيان و سركشى برداشته، و به تكذيب پيامبرشان صالح برخاستند، و آيات الهى را به باد سخريه گرفتند، و سر انجام خداوند آنها را با يك صاعقه آسمانى نابود كرد.

(آيه ١٢)- سپس به يكى از نمونه‌هاى بارز طغيان اين قوم پرداخته، مى‌افزايد: «آنگاه كه شقى‌ترين آنها به پا خاست» (اذ انبعث اشقاها).

«اشقى» (شقى‌ترين) اشاره به همان كسى است كه ناقه ثمود را به هلاكت رساند.

در بعضى از روايات آمده است كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به على عليه السّلام فرمود:

«سنگدلترين افراد اقوام نخستين كه بود؟» على عليه السّلام در پاسخ عرض كرد: «آن كسى كه ناقه ثمود را به هلاكت رساند» پيامبر فرمود: «راست گفتى، شقى‌ترين افراد اقوام اخير چه كسى است؟» على عليه السّلام مى‌گويد: «عرض كردم نمى‌دانم اى رسول خدا!».

پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: «كسى كه شمشير را بر اين نقطه از سر تو وارد مى‌كند» و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اشاره به قسمت بالاى پيشانى آن حضرت كرد.

هيچ يك از اين دو خصومت شخصى نداشتند، بلكه هر دو مى‌خواستند نورحق را خاموش كنند، و معجزه و آيتى از آيات الهى را از ميان بردارند.

(آيه ١٣)- در اين آيه به شرح بيشترى در زمينه طغيانگرى قوم ثمود پرداخته، مى‌افزايد: «و فرستاده الهى [- صالح‌] به آنان گفت: ناقه خدا [- همان شترى كه معجزه الهى بود] را با آبشخورش واگذاريد» (فقال لهم رسول الله ناقة الله و سقياها).

منظور از «رسول اللّه» در اينجا حضرت صالح عليه السّلام پيغمبر قوم ثمود است، و تعبير به «ناقة اللّه» (شتر ماده متعلق به خداوند) اشاره به اين است كه اين شتر يك‌